τιμάω-ῶ - τιμάομαι-ῶμαι
1. Ερμηνεία
- τιμάω-ῶ: τιμώ # εκτιμώ # αναγνωρίζω την αξία # σέβομαι # υπολήπτομαι # στιμάρω # γεραίρω # αγαπώ # ανταμείβω με τιμές # αποτιμώ # ξετιμώ # ζυγίζω # σταθμίζω # κοστολογώ # τιμολογώ # διατιμώ # καταδικάζω σε πρόστιμο # προτείνω ποινή σε δικαστήριο
- τιμάομαι-ῶμαι: ρήμα μέσον: τιμώ # εκτιμώ # αναγνωρίζω την αξία # σέβομαι # υπολήπτομαι # στιμάρω # γεραίρω # αποτιμώ # ξετιμώ # ζυγίζω # σταθμίζω # κοστολογώ # τιμολογώ # διατιμώ # προτείνω ποινή # τιμωρώ
- ρήμα παθητικό: εκτιμούμαι # με σέβονται # καταδικάζομαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
τιμῶ |
τιμῶ |
τιμῷμι / -ῴην |
τίμα |
τιμᾶν |
τιμῶν, ῶσα,ῶν |
|
Π |
ἐτίμων |
|||||
|
Μ |
τιμήσω |
τιμήσοιμι |
τιμήσειν |
τιμήσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἐτίμησα |
τιμήσω |
τιμήσαιμι |
τίμησον |
τιμῆσαι |
τιμήσας, ασα,αν |
|
Π |
τετίμηκα |
τετιμήκω τετιμηκώς ὦ |
τετιμήκοιμι τετιμηκώς εἴην |
τετιμηκώς ἴσθι |
τετιμηκέναι |
τετιμηκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐτετιμήκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
τιμῶμαι |
τιμῶμαι |
τιμῴμην |
τιμῶ |
τιμᾶσθαι |
τιμώμενος, η,ον |
|
Π |
ἐτιμώμην |
|||||
|
Μ |
τιμήσομαι τιμηθήσομαι |
τιμησοίμην τιμηθησοίμην |
τιμήσεσθαι τιμηθήσεσθαι |
τιμησόμενος,
η,ον τιμηθησόμενος,
η,ον |
||
|
Α |
ἐτιμησάμην ἐτιμήθην |
τιμήσωμαι τιμηθῶ |
τιμησαίμην τιμηθείην |
τίμησαι τιμήθητι |
τιμήσασθαι τιμηθῆναι |
τιμησάμενος,
η,ον τιμηθείς,
εῖσα,έν |
|
Π |
τετίμημαι |
τετιμημένος ὦ |
τετιμημένος εἴην |
τετίμησο |
τετιμῆσθαι |
τετιμημένος, η,ον |
|
Υ |
ἐτετιμήμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- τιμή → η αξία, η εκτίμηση, ο σεβασμός, η ηθική υπόληψη, αλλά και η χρηματική αξία (η τιμή ενός προϊόντος)
- τίμιο (ως ουσ.) → το τίμιο μέταλλο, η τιμιότητα
- τιμιότητα → η ιδιότητα του τίμιου, η εντιμότητα
- τιμάριθμος → δείκτης τιμών (τιμή + αριθμός)
- τιμολόγιο → το έγγραφο που αναγράφει την τιμή των αγαθών (τιμή + λόγος)
- τιμοκατάλογος → κατάλογος με τιμές
- τιμοκράτηση (οικονομ.) → ο έλεγχος των τιμών από το κράτος
- τιμοκρατία (αρχ.
πολιτ.) → πολίτευμα όπου η πολιτική αξία βασίζεται στην τιμή/αξίωμα (τιμή + κρατία)
- τιμοκρατικός (επίθ.) → σχετικός με την τιμοκρατία
- τίμημα → το αντίτιμο, η αποζημίωση (αυτό που ορίζεται ως τιμή)
- τίμηση → η ενέργεια του τιμώ, η αποτίμηση
- τιμητής (αρχ.) → ο αξιωματούχος που αποτιμά, που ορίζει τιμές (λατ. censor)
- τιμωρία → η ποινή, η «αποτίμηση» της αδικίας με αρνητικό τρόπο (από το τιμή + ούρα = φροντίδα, ή αρχικά: η επιβολή τιμής για την αποκατάσταση)
- τιμωρός (ουσ.) → αυτός που τιμωρεί, ο εκδικητής (αρχ. και αυτός που προστατεύει την τιμή)
- ατιμία → έλλειψη τιμής, ντροπή, ατίμωση
- ατίμωση → η ενέργεια του ατιμάζω, η προσβολή, η ντροπή
- έντιμο (ως ουσ.,
λόγιο) → το επίτιμο, αυτό που τιμάται (π.χ. έντιμο μέλος)
- εντιμότητα → η ιδιότητα του έντιμου, η ηθική ακεραιότητα
- υποτίμηση → μείωση της αξίας (νομίσματος, προϊόντος)
- υπερτίμηση → υπερβολική αύξηση της αξίας
- αποτίμηση → η διαδικασία ορισμού αξίας, η εκτίμηση (π.χ. αποτίμηση έργου τέχνης, αποτίμηση ζημιών)
- εκτίμηση → η γνώμη, η υπόληψη, ο σεβασμός, αλλά και η εκτίμηση αξίας (συνώνυμη της αποτίμησης)
- προτίμηση → η επιλογή ενός έναντι άλλου, αυτό που τιμάται περισσότερο (προ- + τιμή)
- κατατίμηση (σπάνιο) → η πλήρης αποτίμηση
- παρατίμηση (νομ.) → η παράλληλη εκτίμηση αξίας
- σεβασμός (συναφής, όχι από τιμώ – από σέβομαι)
Επίθετα
- τίμιος → αυτός που έχει τιμή, ηθικός, έντιμος, και (για υλικά) πολύτιμος (π.χ. τίμιο μέταλλο)
- τιμημένος → μετοχή, αυτός που έχει τιμηθεί
- τιμητικός → αυτός που απονέμει τιμή, εκφράζει τιμή (π.χ. τιμητική διάκριση, τιμητική πλακέτα)
- τιμητέος (ρηματικό επίθ., λόγιο) → αυτός που πρέπει να τιμηθεί
- έντίμος → αυτός που έχει την τιμή, που είναι ηθικός, έντιμος
- έντιμος → συνώνυμο του τίμιου, συχνό σε τίτλους (π.χ. έντιμος κύριος)
- άτιμος → αυτός που δεν έχει τιμή, ο ατιμασμένος, ο ντροπιασμένος, και (νομικά) ο άτιμος = που έχει χάσει τα πολιτικά του δικαιώματα
- ατίμωτος → αυτός που δεν έχει ατιμαστεί
- περίτιμος (λόγιο, σπάνιο) → υπέρτιμος, που τιμάται ιδιαίτερα
- προτιμότερος → συγκριτικός: αυτός που αξίζει να προτιμηθεί
- υποτιμητικός → που υποτιμά, που μειώνει την αξία
- υπερτιμημένος → που εκτιμάται υπερβολικά
- εκτιμητικός (π.χ. εκτιμητική έκθεση) → σχετικός με εκτίμηση
- αποτιμητικός (οικονομ.) → σχετικός με αποτίμηση
- προτιμησιακός
(τεχν.) → σχετικός με προτίμηση (π.χ. προτιμησιακή ψήφος, προτιμησιακό δασμολόγιο)
Ρήματα
- τιμώ → αποδίδω τιμή, σέβομαι, βραβεύω, ορίζω την αξία
- τιμώμαι → τιμιέμαι, λαμβάνω τιμή, με τιμούν
- ατιμάζω → στερώ την τιμή, προσβάλλω, ντροπιάζω
- ατιμάζομαι → ντροπιάζομαι, χάνω την τιμή μου
- τιμωρώ → επιβάλλω ποινή, τιμωρώ (από τιμή + ούρος = αυτός που φυλάσσει την τιμή → απονέμει δικαιοσύνη)
- τιμωρούμαι → υφίσταμαι τιμωρία
- εκτιμώ → υπολογίζω την αξία, σέβομαι, έχω υπόληψη
- εκτιμώμαι → με εκτιμούν, με σέβονται
- αποτιμώ (λόγιο,
ήδη σύγχρονο: αποτιμώ) → προσδιορίζω την αξία (χρηματική)
- αποτιμώμαι → αποτιμώμαι = προσδιορίζεται η αξία μου
- προτιμώ → προκρίνω, επιλέγω κάτι ως ανώτερης αξίας (προ- + τιμώ)
- προτιμώμαι → με προτιμούν
- υποτιμώ → μειώνω την αξία, δεν εκτιμώ δεόντως
- υποτιμώμαι → η αξία μου μειώνεται
- υπερτιμώ → αποδίδω υπερβολική αξία
- υπερτιμώμαι → υπερεκτιμώμαι
- προεκτιμώ → εκτιμώ εκ των προτέρων
- κατατιμώ (σπάνιο) → τιμώ πλήρως, αποτιμώ
- παρατιμώ (νομ.) → προβαίνω σε παράλληλη εκτίμηση
- εντιμώ (λόγιο,
σπάνιο) → περιβάλλω με τιμή, ευημώ (συγχέεται με άλλο ρήμα)
- περιτιμώ (αρχ.) → τιμώ υπερβολικά
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.