Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

02 Ιουνίου 2026

χρήζω

 

χρήζω













1. Ερμηνεία

  • χρῄζω: χρειάζομαι # δέομαι # έχω ανάγκη # θέλω # ζητώ # επιθυμώ # ποθώ # λαχταρώ # ζητώ

2. Σύνταξη


3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

χρῄζω

χρῄζω

χρῄζοιμι

χρῇζε

χρῄζειν

χρῄζων, ουσα,ον

Π

ἔχρηζον

Μ

χρήσω


4. Παράγωγα

1. χρῶμαι (αποθετικό, αρχ.)

Σημασία: μεταχειρίζομαι, χρησιμοποιώ, συμβουλεύομαι (χρησμό)

Ουσιαστικά

  • χρῆσις → χρήση (η πράξη του χρησιμοποιώ)
  • χρήμα → χρήμα (αυτό που χρησιμοποιείται για συναλλαγή)
  • χρηματιστήριο → αγορά συναλλαγής χρημάτων
  • χρηματισμός → δωροδοκία (η παράνομη «χρήση» χρημάτων για εξαγορά)
  • χρησμός → προφητεία (αυτό που συμβουλεύεται κανείς)
  • κατάχρησις → κατάχρηση (υπερβολική ή παράνομη χρήση)
  • παράχρησις (σπάνιο) → λανθασμένη χρήση
  • σύγχρησις (σπάνιο) → ταυτόχρονη χρήση

Επίθετα

  • χρήσιμος → αυτός που χρησιμεύει, ωφέλιμος
  • χρηστικός → σχετικός με τη χρήση, λειτουργικός
  • χρηστός (για πρόσωπα) → ηθικά καλός, ενάρετος
  • χρηματικός → σχετικός με τα χρήματα
  • καταχρηστικός → που γίνεται με κατάχρηση
  • ἄχρηστος → που δεν χρησιμεύει
  • εύχρηστος → εύκολος στη χρήση
  • δύσχρηστος → δύσκολος στη χρήση

Ρήματα

  • χρῶμαι → μεταχειρίζομαι, χρησιμοποιώ
  • χρησιμεύω → είμαι χρήσιμος
  • χρησιμοποιῶ → κάνω χρήση (νεοελλ.)
  • καταχρῶμαι → κάνω κατάχρηση
  • παραχρῶμαι (σπάνιο) → χρησιμοποιώ λανθασμένα
  • συγχρῶμαι (σπάνιο) → χρησιμοποιώ μαζί
  • χρηματίζω → διορίζομαι, ή δωροδοκώ
  • χρηματοδοτῶ → παρέχω χρήματα

 

2. χρή (απρόσωπο ρήμα, αρχ.)

Σημασία: πρέπει, είναι ανάγκη, χρειάζεται. Υπάρχει μόνο στο γ' ενικό πρόσωπο (χρή) και απαρέμφατο (χρῆναι). Δεν κλίνεται.

Ουσιαστικά

(το ίδιο το «χρή» ως ουσιαστικό σπάνιο, συνήθως σε φράσεις: «το χρή και το δέον» = το πρέπον και το αναγκαίο)

  • χρεών (αρχ. ουσ. από το χρή) → το καθήκον, το αναγκαίο (σπάνιο)

Ρήματα

  • χρή (απρόσωπο, μόνο γ' ενικό, αρχ.) → πρέπει, είναι ανάγκη (χρή σε λόγιο ύφος: «ως έδει και χρή»)
  • χρῆν (παρατατικός, «έπρεπε»)

 

3. χρήζω (αρχ., λόγιο)

Σημασία: έχω ανάγκη, χρειάζομαι, (σπανιότερα) είμαι ανάγκη να πάθω

Ουσιαστικά

  • χρέος → αυτό που είναι ανάγκη να πληρωθεί, οφειλή, υποχρέωση
  • χρεία → η ανάγκη, η έλλειψη
  • χρέωση → η καταχώρηση χρέους
  • χρεώστης → αυτός που χρωστάει
  • χρεωστικό (ως ουσ., χρεωστική κάρτα)

Επίθετα

  • χρεωστικός → σχετικός με χρέος (χρεωστικό υπόλοιπο)
  • χρεώδης (σπάνιο) → που έχει μορφή χρέους
  • ἀχρεῖος (αρχ., λόγιο) → ανάξιος, άχρηστος, φαύλος
  • χρειώδης (λόγιο) → απαραίτητος, αναγκαίος

Ρήματα

  • χρήζω (αρχ., λόγιο) → έχω ανάγκη, χρειάζομαι (π.χ. η εργασία χρήζει προσοχής)
  • χρειάζομαι (νεοελλ.) → έχω ανάγκη
  • χρεώνω → καταχωρώ χρέος, επιβαρύνω
  • χρεώνομαι (παθητικό) → μου χρεώνεται
  • χρεωστῶ → χρωστάω, οφείλω
  • ἀχρειῶμαι (αρχ., σπάνιο) → αχρειεύομαι = γίνομαι φαύλος

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.