χρίω - χρίομαι
- Νόμισμα του Πτολεμαίος Γ΄ Ευεργέτης (βασιλεία: 246-222 π.Χ.), Æ Τριόβολος.
- Νομισματοκοπείο: Αλεξάνδρεια.
- Εμπρόσθια όψη: Κεφαλή Δία-Άμμωνα με διάδημα δεξιά.
- Οπίσθια όψη: Αετός με κλειστά φτερά που στέκεται αριστερά πάνω σε κεραυνό. Στο πλάι το κέρας της Αμάλθειας αριστερά. Ανάμεσα στα πόδια του το Χριστόγραμμα (ΧΡ = κεχρισμένος βασιλιάς).
1. Ερμηνεία
- χρίω: χρίω # χρίζω # επαλείφω # επιχρίω # αλείφω # αλείβω # πασαλείβω # γρατσουνίζω # μυρώνω # ασπρίζω # σοβατίζω # επιχρίω τοίχο με σοβά # σοβαντίζω # σουβαντίζω
- χρίομαι: ρήμα μέσο: χρίω # χρίζω # επαλείφω # επιχρίω # αλείφω # αλείβω # πασαλείβω
- ρήμα παθητικό: χρίομαι # αλείφομαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
χρίω |
χρίω |
χρίοιμι |
χρῖε |
χρίειν |
χρίων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔχριον |
|||||
|
Μ |
χρίσω |
χρίσοιμι |
χρίσειν |
χρίσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔχρισα |
χρίσω |
χρίσαιμι |
χρῖσον |
χρῖσαι |
χρίσας, ασα,αν |
|
Π |
κέχρικα |
κεχρικώς ὦ |
κεχρικώς εἴην |
κεχρικώς ἴσθι |
κεχρικέναι |
κεχρικώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐκεχρίκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
χρίομαι |
χρίωμαι |
χριοίμην |
χρίου |
χρίεσθαι |
χριόμενος, η,ον |
|
Π |
ἐχριόμην |
|||||
|
Μ |
χρίσομαι χρισθήσομαι |
χρισοίμην χρισθησοίμην |
χρίσεσθαι χρισθήσεσθαι |
χρισόμενος, η,ον χρισθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐχρισάμην ἐχρίσθην |
χρίσωμαι χρισθῶ |
χρισαίμην χρισθείην |
χρῖσαι χρίσθητι |
χρίσασαι χρισθῆναι |
χρισάμενος, η,ον χρισθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
κέχριμαι |
κεχριμένος ὦ |
κεχριμένος εἴην |
κέχρισο |
κεχρῖσθαι |
κεχριμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐκεχρίμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- χρίσμα → η αλοιφή, το λάδι που χρησιμοποιείται στη χρίση, και (θρησκ.) το μυστήριο του χρίσματος, η χάρη
- χρίση (λόγιο, σπάνιο) → η πράξη του χρίω, η άλειψη
- χριστός
(ουσιαστικοποιημένο επίθ.) → ο κεχρισμένος, ο Μεσσίας (Ιησούς Χριστός)
- χριστιανός → ο οπαδός του Χριστού
- χριστιανισμός → η χριστιανική θρησκεία
- χριστιανοσύνη (λόγιο) → η χριστιανική οικουμένη, το σύνολο των χριστιανών
- χριστουγεννιάτικα (ουδ. πληθ. ως ουσ.) → τα έθιμα, τα δώρα των Χριστουγέννων
- χριστούγεννα → η γιορτή της γέννησης του Χριστού
- αντίχριστος → ο εχθρός του Χριστού, ο ψευδομεσσίας (στην Αποκάλυψη)
- κεχρισμένος
(μετοχή ως ουσ., λόγιο) → αυτός που έχει χριστεί (βασιλιάς, ιερέας)
- χρίσμα
(μεταφορικά) → η ικανότητα, το ταλέντο (το χρίσμα του ηγέτη)
Επίθετα
- χριστιανικός → σχετικός με τον χριστιανισμό
- χριστώνυμος
(λόγιο) → αυτός που φέρει το όνομα του Χριστού (χριστώνυμο έθνος)
- χριστουγεννιάτικος → σχετικός με τα Χριστούγεννα
- χριστός → (ως επίθ.) κεχρισμένος
- αντίχριστος (ως επίθ.) → αντίθετος στον Χριστό
Ρήματα
- χρίω (αρχ., λόγιο) → αλείφω, επαλείφω, χρίω
- χρίομαι (παθητικό) → χρίομαι = αλείφομαι, δέχομαι χρίσμα
- χρίζω (νεοελλ., λαϊκό, σπάνιο) → αλείφω, πασαλείβω
- χρίζομαι → (λαϊκό) αλείφομαι
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- Christ αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά Χριστός (< χρίω)
- Christian αγγλικά χριστιανός
- Christianity αγγλικά χριστιανισμός
- Christmas αγγλικά Χριστούγεννα
(Christ + mass)
- chrism (θρησκ.) αγγλικά χρίσμα (το άγιο μύρο)
- chrismation αγγλικά χρίσμα (μυστήριο)
- antichrist αγγλικά αντίχριστος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.