χωρέω-ῶ - χωρέομαι-οῦμαι
1. Ερμηνεία
- χωρέω-ῶ - χωρέομαι-οῦμαι: δίνω χώρο # υποχωρώ # παραμερίζω # πάω # προχωρώ # κινούμαι # μετατοπίζομαι # βαδίζω # πηγαίνω # κυλώ (για καιρό) # περνώ # είμαι σε πέραση # προοδεύω # προκόβω # πετυχαίνω # συμβαίνω # γίνομαι # χωρώ # περιέχω # περιλαμβάνω
- συγχωρῶ - συγχωροῦμαι: συμβαδίζω # συμπορεύομαι # συνέρχομαι στον ίδιο τόπο # ενώνομαι # πλησιάζω μαζί # συναντιέμαι # υποχωρώ # ενδίδω # συμφωνώ # συγκατανεύω # συναινώ # συγχωρώ # επιτρέπω # αποδέχομαι # παραχωρώ
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
χωρῶ |
χωρῶ |
χωροίην / -οῖμι |
χώρει |
χωρεῖν |
χωρῶν, οῦσα,οῦν |
|
Π |
ἐχώρουν |
|||||
|
Μ |
χωρήσομαι |
χωρησοίμην |
χωρήσεσθαι |
χωρησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐχώρησα |
χωρήσω |
χωρήσαιμι |
χώρησον |
χωρῆσαι |
χωρήσας, ασα,αν |
|
Π |
κεχώρηκα |
κεχωρήκω κεχωρηκώς ὦ |
κεχωρήκοιμι κεχωρηκώς εἴην |
κεχωρηκώς ἴσθι |
κεχωρηκέναι |
κεχωρηκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐκεχωρήκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
συγχωροῦμαι |
συγχωρῶμαι |
συγχωροίμην |
συγχωροῦ |
συγχωρεῖσθαι |
συγχωρούμενος, η,ον |
|
Π |
συνεχωρούμην |
|||||
|
Μ |
συγχωρηθήσομαι |
συγχωρηθησοίμην |
συγχωρηθή-σεσθαι |
συγχωρηθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
συνεχωρήθην |
συγχωρηθῶ |
συγχωρηθείην |
συγχωρήθητι |
συγχωρηθῆναι |
συγχωρηθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
συνκεχώρημαι |
συνκεχωρη-μένος ὦ |
συνκεχωρημέ-νος εἴην |
συνκεχώρησο |
συνκεχωρῆσθαι |
συνκεχωρημένος, η,ον |
|
Υ |
συνεκεχωρήμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- χώρος → ο τόπος, ο ανοιχτός χώρος — αλλά και ο χώρος ως έννοια στη φυσική και φιλοσοφία
- χώρα → η περιοχή, η γη, η πατρίδα — αλλά και η ύπαιθρος («πάω στη χώρα»)
- χωριό → ο μικρός οικισμός — κυριολεκτικά «το μικρό χώρο/τόπο»
- χωρικός → ο κάτοικος χωριού, ο αγρότης
- χωρητικότητα → η ικανότητα να χωράει, ο όγκος που χωράει
- χωρισμός → η πράξη του χωρισμού, η αποχώρηση
- χώρισμα → το διαχωριστικό στοιχείο, ο τοίχος που χωρίζει
- αποχώρηση → η πράξη του να φεύγει κανείς, η αποχώρηση
- αποχωρητήριο → ο τόπος αποχώρησης — ευφημισμός για την τουαλέτα!
- χωρητήριο (λόγιο) → ο χώρος υποδοχής, αυτός που χωράει
- διαχώρηση → η πράξη διαχωρισμού
- διαχωρισμός → η ξεχωριστή τοποθέτηση, η κατηγοριοποίηση
- διαχωριστής → αυτός ή αυτό που διαχωρίζει
- αναχώρηση → η αναχώρηση, το φεύγιμο — «αναχωρήσεις» στο αεροδρόμιο!
- εκχώρηση → η παραχώρηση δικαιώματος ή εδάφους
- παραχώρηση → η εκούσια παράδοση δικαιώματος ή πράγματος
- συγχώρηση → η άφεση — κυριολεκτικά «το να δίνεις χώρο» στον άλλον!
- συγχωρητικότητα → η ιδιότητα του συγχωρητικού
- κατακχώρηση → η καταγραφή σε αρχείο (βλ. και χώννυμι)
- χωροταξία → η οργάνωση του χώρου (χώρος + τάξις)
- χωροταξικός → αυτός που αφορά χωροταξία
- χωρόσημο → το σημείο αναγνώρισης χώρου, το τοπόσημο
Επίθετα
- χωρικός → αυτός που αφορά τον χώρο — αλλά και ο κάτοικος χωριού
- χωριστός → αυτός που έχει χωριστεί, ο ξεχωριστός
- χωριστά → επίρρημα: ξεχωριστά, σε διαφορετικό τόπο
- χωρητικός → αυτός που μπορεί να χωρέσει πολύ
- αχώρητος → αυτός που δεν χωράει — «αχώρητος ο πόνος»!
- ευρύχωρος → αυτός που έχει μεγάλο χώρο, ο ανοιχτός
- στενόχωρος → αυτός που έχει μικρό χώρο — αλλά και ο θλιμμένος!
- συγχωρητικός → αυτός που συγχωρεί εύκολα
- ασυγχώρητος → αυτός που δεν μπορεί να συγχωρεθεί
- διαχωριστικός → αυτός που διαχωρίζει
- αδιαχώρητος → αυτός που δεν μπορεί να διαχωριστεί — αλλά και «αδιαχώρητος κόσμος» = ασφυκτικά γεμάτος!
- πολύχωρος → αυτός που έχει πολύ χώρο
- ολόχωρος (λαϊκό) → αυτός που έχει πλήρη χώρο, ο άνετος
- υπερχωρητικός → αυτός που χωράει παραπάνω από το κανονικό
Ρήματα
- χωρέω / χωράω → χωράω, έχω χώρο, αλλά και προχωράω (αρχαία)
- χωρίζω → διαχωρίζω, αποχωρίζω, αποχωρίζομαι
- αποχωρώ → αναχωρώ, φεύγω
- αναχωρώ → αναχωρώ, ξεκινώ ταξίδι
- εκχωρώ → παραχωρώ δικαίωμα ή έδαφος
- παραχωρώ → δίνω εκούσια κάτι που μου ανήκει
- συγχωρώ → αφήνω, δίνω χώρο, απαλλάσσω από ευθύνη
- διαχωρίζω → χωρίζω σε κατηγορίες, ξεχωρίζω
- στενοχωρώ → προκαλώ στενοχώρια, λυπώ
- στενοχωριέμαι → λυπάμαι, αγχώνομαι
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.