ψεύδω - ψεύδομαι
1. Ερμηνεία
- ψεύδω: ξεγελώ # απατώ # εξαπατώ # παραμυθιάζω # εκθέτω κάτι ως ψεύτικο # παριστάνω κάτι σαν ψεύτικο # αποδεικνύω ψέμα # διαψεύδω
- ψεύδομαι: ρήμα μέσο: ψεύδομαι # ψευδολογώ # λέω ψέματα # παραβαίνω # αθετώ # διαψεύδω # καταπατώ # επιορκώ
- ρήμα παθητικό: ξεγελιέμαι # εξαπατώμαι # πλανιέμαι # διαψεύδομαι
2. Σύνταξη
Ενεργητικό:
- Με αιτιατική
- Με αιτιατική και γενική
Μέσο:
- Με αιτιατική
- Με δύο αιτιατικές (προσώπου και πράγματος)
- Με γενική
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ψεύδω |
ψεύδω |
ψεύδοιμι |
ψεῦδε |
ψεύδειν |
ψεύδων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔψευδον |
|||||
|
Μ |
ψεύσω |
ψεύσοιμι |
ψεύσειν |
ψεύσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔψευσα |
ψεύσω |
ψεύσαιμι |
ψεῦσον |
ψεῦσαι |
ψεύσας, ασα,αν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ψεύδομαι |
ψεύδωμαι |
ψευδοίμην |
ψεύδου |
ψεύδεσθαι |
ψευδόμενος, η,ον |
|
Π |
ἐψευδόμην |
|||||
|
Μ |
ψεύσομαι ψευσθήσομαι |
ψευσοίμην ψευσθησοίμην |
ψεύσεσθαι ψευσθήσεσθαι |
ψευσόμενος, η,ον ψευσθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐψευσάμην ἐψεύσθην |
ψεύσωμαι ψευσθῶ |
ψευσαίμην ψευσθείην |
ψεῦσαι ψεύσθητι |
ψεύσασθαι ψευσθῆναι |
ψευσάμενος, η,ον ψευσθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
ἔψευσμαι |
ἐψευσμένος ὦ |
ἐψευσμένος εἴην |
ἔψευσο |
ἐψεῦσθαι |
ἐψευσμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐψεύσμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- ψέμα → το ανακριβές, το αναληθές — η πιο καθημερινή λέξη
- ψεύδος → το ψέμα (λόγιο) — αλλά και φιλοσοφική έννοια αντίθετη της αλήθειας
- ψεύτης → αυτός που λέει ψέματα
- ψεύτρα → η γυναίκα που λέει ψέματα
- ψευτιά → η συνήθεια του ψέματος, αλλά και η κατώτερης ποιότητας κατάσταση
- ψευδαίσθηση → η εσφαλμένη αίσθηση — ιατρικός και καθημερινός όρος
- ψευδώνυμο → το ψεύτικο όνομα, το λογοτεχνικό ή επαγγελματικό ψευδώνυμο
- ψευδολογία → η συστηματική διάδοση ψευδών
- ψευδολόγος → αυτός που λέει ψέματα συστηματικά
- ψευδομαρτυρία → η ψεύτικη κατάθεση — ποινικό αδίκημα
- ψευδομάρτυρας → αυτός που καταθέτει ψευδώς
- ψευδεπίγραφο → το έργο με ψεύτικη επιγραφή/αποδιδόμενο σε λάθος συγγραφέα
- ψευδαργύρος → το κράμα που μοιάζει με ασήμι — ο ψευδάργυρος/ψευδάργυρος (zinc)
- ψευδοεπιστήμη → η παρεπιστήμη που προσποιείται επιστημονικότητα
- ψευδοεπιστήμονας → αυτός που προσποιείται τον επιστήμονα
Επίθετα
- ψεύτικος → αυτός που δεν είναι αληθινός, ο πλαστός
- ψευδής → αυτός που είναι ανακριβής, ο αναληθής (λόγιο)
- ψευδώνυμος → αυτός που χρησιμοποιεί ψευδώνυμο
- ψευδεπίγραφος → αυτός που φέρει ψεύτικη επιγραφή ή αναληθή απόδοση
Ρήματα
- ψεύδω → εξαπατώ, παραπλανώ (αρχαίο/λόγιο)
- ψεύδομαι → λέω ψέματα
- ψεύτομαι (λαϊκό) → λέω ψέματα — φωνητικά απλοποιημένος τύπος
- διαψεύδω → αρνούμαι, ανακαλώ — «διαψεύδω τις φήμες»
- διάψευση → η επίσημη άρνηση, η ανακοίνωση αναίρεσης
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- pseudo- (αγγλικά)
→ χρησιμοποιείται αυτούσιο ως πρόθεμα παγκοσμίως — pseudoscience, pseudonym, pseudo-intellectual
- pseudonym
(αγγλικά) → από το ψευδώνυμο — αυτούσιο
- pseudepigrapha
(αγγλικά) → από το ψευδεπίγραφα — βιβλικός/φιλολογικός όρος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.