Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

28 Μαΐου 2026

πέτομαι

 

πέτομαι


Το περίπτερο ανήκει και αυτό στην οικογένεια του ρήματος πέτομαι! Η σύνδεσή του γίνεται μέσω της λέξης πτέρυγα (το φτερό). Στην αρχαία αρχιτεκτονική, περίπτερος ναός (από το περί + πτερόν) ονομαζόταν ο ναός που περιβαλλόταν γύρω-γύρω από μια σειρά κιόνων (κολόνων). Οι αρχαίοι ονόμασαν αυτή την εξωτερική κιονοστοιχία «πτερόν» (φτερό), επειδή έδινε την αίσθηση ότι αγκαλιάζει τον ναό σαν απλωμένη φτερούγα ή επειδή στεγάζει τα πλαϊνά του κτιρίου όπως τα φτερά το σώμα του πουλιού. Στα νεότερα χρόνια, η λέξη περίπτερο χρησιμοποιήθηκε αρχικά για τα μικρά, ανοιχτά περίπτερα στους κήπους και τις πλατείες (τα κιόσκια) που είχαν κολόνες γύρω-γύρω, και τελικά κατέληξε να σημαίνει το γνωστό μας ελληνικό περίπτερο της γειτονιάς. Η ετυμολογική αλυσίδα είναι η εξής: πέτομαι (πετώ) → πτερόν / πτέρυγα (το φτερό του πουλιού) → περίπτερος (αυτός που έχει φτερά/κίονες γύρω-γύρω) → περίπτερο.


1. Ερμηνεία

  • πέτομαι: ανοίγω τα φτερά να πετάξω # πετώ # ίπταμαι # πέφτω # ζω # πετώ σαν πουλί # τρέχω γρήγορα

2. Σύνταξη


3. Κλίση ρημάτων


β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

πέτομαι

πέτωμαι

πετοίμην

πέτου

πέτεσθαι

πετόμενος, η,ον

Π

(ἐπετόμην)

Μ

πτήσομαι

πτησοίμην

πτήσεσθαι

πτησόμενος, η,ον

Α

ἐπτάμην

ἐπτόμην

ἔπτην

ἐπετάσθην

ἀνάπτωμαι

πτῶ

πετασθῶ

ἀνάπτοιτο

πταίην

πετασθείην

πτοῦ

πτῆθι

πετάσθητι

πτέσθαι

πτῆναι

πετασθῆναι

πτόμενος, η,ον

πτάς, ᾶσα,άν

πετασθείς, εῖσα,έν

Π

πεπότημαι

πεπόταμαι

πεποτημένος ὦ

πεποτημένος εἴην

πεπότησο

πεποτῆσθαι

πεποτημένος, η,ον

Υ

ἐπεποτήμην


4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • πέταγμα: Η κίνηση αυτού που πετάει στον αέρα, η πτήση, ή η ενέργεια του ρίχνω κάτι στα σκουπίδια.
  • πεταγούρα: Το απότομο τίναγμα ή το πέταγμα με δύναμη (λαϊκή λέξη).
  • πτήση: Το ταξίδι ή η κίνηση στον αέρα (προέρχεται από τον εναλλακτικό αρχαίο τύπο του ρήματος, το ίπταμαι/πέτομαι).
  • πτηνό: αυτό που πετάει
  • πτέρυγα: Το φτερό του πουλιού ή του αεροπλάνου, και μεταφορικά το διακριτό τμήμα ενός κτιρίου ή μιας παράταξης.
  • πτερύγιο: Το μικρό φτερό, ή το αντίστοιχο όργανο των ψαριών για να κολυμπούν.
  • πτέρωμα: Το σύνολο των φτερών ενός πουλιού.
  • φτερό: Η νεότερη μορφή της λέξης πτερόν, το όργανο πτήσης.
  • φτερούγα: Το μεγάλο φτερό των πουλιών, η αγκαλιά.
  • φτέρωμα: Το σύνολο των φτερών.
  • πετεινός: Ο κόκορας (αρχικά σήμαινε απλώς το πουλί, αυτό που έχει την ικανότητα να πετάει).

Επίθετα

  • πετούμενος: Αυτός που πετάει, ο ιπτάμενος (χρησιμοποιείται συχνά και ως ουσιαστικό: τα πετούμενα).
  • πεταχτός: Αυτός που γίνεται γρήγορα ή στον αέρα, ή ο ζωηρός και σβέλτος (π.χ. πεταχτό φιλί, πεταχτά αυτιά).
  • ιπτάμενος: Αυτός που πετάει στον αέρα (από το ίπταμαι).
  • πτηνό: Το πουλί (επιστημονικός όρος για τα ζώα που πετούν).
  • πτερωτός: Αυτός που έχει φτερά (π.χ. πτερωτός θεός Έρωτας).
  • φτερωτός: Η νεότερη μορφή του πτερωτός.
  • υψιπέτης: Αυτός που πετάει σε μεγάλο ύψος (π.χ. υψιπέτης αετός).
  • χαμαιπετής: Αυτός που σέρνεται στο έδαφος, και μεταφορικά ο ταπεινός, ο δουλοπρεπής ή ο ανάξιος λόγου.

Ρήματα

  • πέτομαι: Πετώ στον αέρα (αρχαίος τύπος).
  • πέτομαι: Η παθητική μορφή του νεότερου ρήματος πετώ (π.χ. πετιέμαι μέχρι τον φούρνο, πετιέμαι στον ύπνο μου).
  • πετώ: Κινούμαι στον αέρα, ή ρίχνω κάτι μακριά.
  • πετάω: Παράλληλος τύπος του πετώ.
  • ίπταμαι: Πετώ (λόγιος τύπος που αντικατέστησε το πέτομαι).
  • αναπέτομαι: Πετώ προς τα πάνω, ορμώ στον αέρα.
  • αποπέτομαι: Πετώ μακριά, φεύγω πετώντας.
  • διαπέτομαι: Πετώ μέσα από κάτι ή διασχίζω τον αέρα πετώντας.
  • εκπέτομαι: Πετώ έξω από κάπου, ορμώ προς τα έξω.
  • καταπέτομαι: Πετώ προς τα κάτω, προσγειώνομαι ορμητικά.
  • παραπέτομαι: Πετώ δίπλα, ή χάνομαι/ξεχνιέμαι κάπου (από εδώ το παραπεταμένος).
  • προπέτομαι: Πετώ προς τα εμπρός, προηγούμαι στην πτήση.
  • συμπέτομαι: Πετώ μαζί με άλλους.
  • υπερπέτομαι: Πετώ πάνω από κάτι.

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.