πήγνυμι / πηγνύω - πήγνυμαι
1. Ερμηνεία
- πήγνυμι & πηγνύω: στερεώνω # μπήγω # καρφώνω # προσηλώνω # συναρμόζω # συνάπτω # συναρμολογώ # οικοδομώ # κατασκευάζω # πήζω # μεταβάλλω σε στερεό
- πήγνυμαι: κατασκευάζω για τον εαυτό μου # μεταβάλλομαι σε στερεό # πήζω # παγώνω # στερεοποιούμαι # μουδιάζω # πιάνομαι (για αρθρώσεις ή μέλη του σώματος) # απολιθώνομαι # κόβω (για γάλα κλπ) # είμαι στέρεος
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤ. |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
πήγνυμι / πηγνύω |
πηγνύω |
πηγνύοιμι |
πήγνυ |
πηγνύναι |
πηγνύς, ῦσα,ύν |
|
Π |
ἐπήγνυν / ἐπήγνυον |
|||||
|
Μ |
πήξω |
πήξοιμι |
πήξειν |
πήξων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔπηξα |
πήξω |
πήξαιμι |
πῆξον |
πῆξαι |
πήξας, ασα,αν |
|
Π |
πέπηχα πέπηγα |
πεπήχω πεπηχώς ὦ πεπήγω πεπηγώς ὦ |
πεπήχοιμι πεπηχώς εἴην πεπήγοιμι πεπηγώς εἴην |
πεπηχώς ἴσθι πεπηγώς ἴσθι |
πεπηχέναι πεπηγέναι |
πεπηχώς, υῖα,ός πεπηγώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐπεπήχειν ἐπεπήγειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
πήγνυμαι |
πηγνύωμαι |
πηγνυοίμην |
πήγνυσο |
πήγνυσθαι |
πηγνύμενος, η,ον |
|
Π |
ἐπηγνύμην |
|||||
|
Μ |
πήξομαι πηχθήσομαι |
πηξοίμην πηχθησοίμην |
πήξεσθαι πηχθήσεσθαι |
πηξόμενος, η,ον πηχθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐπηξάμην ἐπήχθην |
πήξωμαι πηχθῶ |
πηξαίμην πηχθείην |
πῆξαι πήχθητι |
πήξασθαι πηχθῆναι |
πηξάμενος, η,ον πηχθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
πέπηγμαι |
πεπηγμένος ὦ |
πεπηγμένος εἴην |
πέπηξο |
πεπῆχθαι |
πεπηγμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐπεπήγμην |
- Το ρήμα κλίνεται στον ενεστώτα και παρατατικό ενεργητικής και μέσης φωνής κατά το δείκνυμι και δείκνυμαι (Β΄ συζυγία, συμφωνόληκτο).
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- πήξη: Η μετατροπή ενός υγρού σε στερεό, το πάγωμα ή το θρόμβωμα (π.χ. πήξη του αίματος, πήξη του γάλακτος).
- πηκτή: Το φαγητό που παρασκευάζεται από ζωμό κρέατος ο οποίος στερεοποιείται όταν κρυώσει (ζελέ).
- πάγος: Το στερεοποιημένο νερό λόγω ψύχους (από τη ρίζα παγ- του ρήματος).
- παγετός: Το έντονο ψύχος που προκαλεί το πάγωμα των νερών και της υγρασίας στην ατμόσφαιρα ή στο έδαφος.
- παγετώνας: Μεγάλη και μόνιμη μάζα πάγου που κινείται αργά πάνω σε μια εδαφική επιφάνεια.
- παγίδα: Το μέσο, το εργαλείο ή το τέχνασμα που χρησιμοποιείται για τη σύλληψη κάποιου, κάτι που στήνεται στέρεα για να εγκλωβίσει.
- πάσσαλος: Το μυτερό ξύλο ή μέταλλο που μπαίνει στερεά μέσα στο έδαφος (από τον αρχαίο τύπο πάξαλος).
- πηγή: Αν και σήμερα σημαίνει την αναβλύζουσα ροή νερού, ετυμολογικά συνδέεται με τη ρίζα του ρήματος μέσω της ιδέας του σημείου όπου το νερό ξεπηδά ορμητικά και στερεώνεται/σχηματίζεται η κοίτη.
- συμπηκνότητα: Ο βαθμός στον οποίο ένα υλικό έχει γίνει πυκνό ή στερεό (σπάνιος όρος).
Επίθετα
- πηκτός: Αυτός που έχει πήξει, ο πυκνός ή ο στερεός (αντίθετο του αραιός ή υγρός).
- παγανός: Αυτός που ανήκει στον πάγο ή το ψύχος (σε κάποιες ιδιωματικές εκφράσεις).
- συμπαγής: Αυτός που είναι πυκνός, στέρεος, χωρίς κενά στο εσωτερικό του (π.χ. συμπαγές μάρμαρο, συμπαγής μάζα).
- ευπαγής: Αυτός που έχει καλή και στέρεη κατασκευή (λόγιο).
- ασυμπαγής: Αυτός που δεν είναι συμπαγής, ο χαλαρός.
- απαγής: Αυτός που δεν έχει πήξει, ο μαλακός ή ο αστήρικτος (λόγιο).
- προσωποπαγής: Αυτός που είναι στερεά, μόνιμα και αποκλειστικά συνδεδεμένος με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Ρήματα
- πήγνυμι: Στερεοποιώ, κάνω κάτι υγρό να γίνει σκληρό, ή μπαζώνω, στερεώνω κάτι στο έδαφος (αρχαίος τύπος).
- πηγνύω: Παράλληλος τύπος του πήγνυμι.
- πήζω: Η νεότερη μορφή του ρήματος (π.χ. πήζω το γιαούρτι, έπηξε η σάλτσα, και μεταφορικά: έπηξα στη δουλειά).
- πήγνομαι: Μετατρέπομαι σε στερεό, παγώνω ή σταθεροποιούμαι.
- παγώνω: Μετατρέπομαι σε πάγο λόγω χαμηλής θερμοκρασίας (παράγωγο του ουσιαστικού πάγος).
- διαπήγνυμι: Στερεώνω κάτι διαπερνώντας το, καρφώνω πέρα ως πέρα (λόγιο).
- καταπήγνυμι: Μπήγω, καρφώνω στερεά κάτι στο έδαφος ή στερεοποιώ εντελώς.
- συμπήγνυμι: Ενώνω διάφορα κομμάτια φτιάχνοντας μια στέρεη κατασκευή, ή κάνω ένα υγρό πολύ πυκνό (από εδώ προκύπτει το συμπυκνώνω, το οποίο επηρεάστηκε αργότερα στη γραφή).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.