δείκνυμι - δείκνυμαι
1. Ερμηνεία
δείκνυμι &
δεικνύω: δεικνύω # δείχνω # φέρνω στα φανερά # κάνω ορατό # παριστάνω (σε
άγαλμα ή εικόνα) # φανερώνω # γνωστοποιώ # διδάσκω # αποδεικνύω # καταγγέλλω #
μηνύω # οδηγώ # δείχνω σε κάποιον
δείκνυμαι:
δεικνύω # δείχνω # φανερώνω # γνωστοποιώ # χαιρετώ, ρήμα μέσον
2. Σύνταξη
- Με αιτιατική
- Με αιτιατική και δοτική
- Με κατηγορηματική μετοχή
- Με ειδική ή πλάγια ερωτηματική πρόταση
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δείκνυμι δεικνύω |
δεικνύω |
δεικνύοιμι |
δείκνυ |
δεικνύναι |
δεικνύς, ῦσα,ύν |
|
Π |
ἐδείκνυον ἐδείκνυν |
|||||
|
Μ |
δείξω |
δείξοιμι |
δείξειν |
δείξων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔδειξα |
δείξω |
δείξαιμι |
δεῖξον |
δεῖξαι |
δείξας, ασα,αν |
|
Π |
δέδειχα |
δεδείχω δεδειχώς ὦ |
δεδείχοιμι δεδειχώς εἴην |
δεδειχώς ἴσθι |
δεδειχέναι |
δεδειχώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐδεδείχειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δείκνυμαι |
δεικνύωμαι |
δεικνυοίμην |
δείκνυσο |
δείκνυσθαι |
δεικνύμενος, η,ον |
|
Π |
ἐδεικνύμην |
|||||
|
Μ |
δείξομαι δειχθήσομαι |
δειξοίμην δειχθησοίμην |
δείξεσθαι δειχθήσεσθαι |
δειξόμενος, η,ον δειχθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐδειξάμην ἐδείχθην |
δείξωμαι δειχθῶ |
δειξαίμην δειχθείην |
δεῖξαι δείχθητι |
δείξασθαι δειχθῆναι |
δειξάμενος, η,ον δειχθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
δέδειγμαι |
δεδειγμένος ὦ |
δεδειγμένος εἴην |
δέδειξο |
δεδείχθαι |
δεδειγμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐδεδείγμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- δείγμα → ένα μικρό μέρος που φανερώνει την ποιότητα του όλου (από το δείκ-μα > δείγμα).
- δείκτης → το δάχτυλο με το οποίο δείχνουμε, ή το σύμβολο/σημάδι που φανερώνει μια τιμή (π.χ. «ο δείκτης του ρολογιού», «οικονομικοί δείκτες»).
- δείξη (στη γλωσσολογία) → η λειτουργία των λέξεων που δείχνουν κάτι στο χώρο ή το χρόνο (π.χ. «αυτός», «εκεί»).
- ένδειξη → το σημάδι που φανερώνει την ύπαρξη κάποιου πράγματος.
- απόδειξη → το στοιχείο ή το επιχείρημα που φανερώνει την αλήθεια (αλλά και το χαρτί της συναλλαγής).
- υπόδειξη → η συμβουλή ή η κατεύθυνση που δίνει κάποιος.
- επίδειξη → η προβολή κάποιου πράγματος ή ικανότητας με σκοπό τον εντυπωσιασμό.
- παράδειγμα → η περίπτωση που χρησιμοποιείται για να εξηγήσει ή να στηρίξει έναν κανόνα.
- δειγματοληψία → είναι «η λήψη (το πάρσιμο) δειγμάτων» με σκοπό τον
έλεγχο, την έρευνα ή τη στατιστική μελέτη.
- δειγματολήπτης → το πρόσωπο ή το ειδικό εργαλείο που κάνει τη λήψη του δείγματος.
Επίθετα
- δεικτικός, -ή, -ό → αυτός που χρησιμεύει για να δείχνει κάτι (π.χ. δεικτικές αντωνυμίες), αλλά και αυτός που περιέχει ειρωνεία/κοροϊδία (π.χ. «δεικτικό σχόλιο»).
- δειγματικός, -ή, -ό → αυτός που γίνεται ως πρότυπο, ο υποδειγματικός.
- αποδεικτικός, -ή, -ό → αυτός που χρησιμεύει για να αποδείξει κάτι (π.χ. «αποδεικτικά στοιχεία»).
- υποδειγματικός, -ή, -ό → ο τέλειος, αυτός που μπορεί να χρησιμεύσει ως παράδειγμα προς μίμηση.
- δειγματοληπτικός, -ή, -ό → αυτός που σχετίζεται με τη διαδικασία αυτή (π.χ. «δειγματοληπτικός έλεγχος των αρχών»).
3. Ρήματα (Σύνθετα με προθέσεις)
- αποδείκνυω → φανερώνω την αλήθεια με επιχειρήματα ή στοιχεία.
- ενδείκνυται (απρόσωπο) → κρίνεται κατάλληλο, συνιστάται (π.χ. «αυτό το φάρμακο ενδείκνυται για τον πονοκέφαλο»).
- επιδείκνυω → φανερώνω με υπερηφάνεια ή αλαζονεία.
- καταδείκνυω → φανερώνω κάτι ολοκάθαρα, το αποδεικνύω περίτρανα.
- παραδείχομαι / παραδειγματίζω → τιμωρώ κάποιον για να γίνει παράδειγμα προς αποφυγήν για τους άλλους.
- προδικάζω → (Σύνθετο: αρχικά σήμαινε βγάζω απόφαση πριν από τη δίκη, ετυμολογικά συνδέεται με τη ρίζα *deik- μέσω της λέξης δίκη).
- υποδεικνύω → προτείνω μια λύση, δείχνω τον τρόπο.
- δειγματίζω / δειγματισμός → η παρουσίαση δειγμάτων εμπορευμάτων σε πελάτες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.