δείδω - δέδοικα - δεδια
1. Ερμηνεία
- δείδω – δέδοικα – δέδια: φοβούμαι # φροντίζω μη και δεν # συστέλλομαι # διστάζω # νοιάζομαι # γνοιάζομαι # φοβάμαι # ευλαβούμαι
2. Σύνταξη
- Αμετάβατο
- Με αιτιατική
- Με ενδοιαστική πρόταση
- Με τελικό απαρέμφατο
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δέδοικα δέδια |
δεδοίκω δεδίω |
(δεδοίκοιμι) |
δέδιθι |
δεδοικέναι δεδιέναι |
δεδοικώς, υῖα,ός δεδιώς, ός |
|
Π |
ἐδεδοίκειν ἐδεδίειν |
|||||
|
Μ |
δείσομαι |
δεισοίμην |
δείσεσθαι |
δεισόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔδεισα |
δείσω |
δείσαιμι |
δεῖσον |
δεῖσαι |
δείσας, ασα,αν |
|
Π |
πεφόβημαι |
πεφοβημένος ὦ |
πεφοβημένος εἴην |
πεφόβησο |
πεφοβῆσθαι |
πεφοβημένος, η,ον |
|
Υ |
ἐπεφοβήμην |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
- Το δέδοικα, ἐδεδοίκειν είναι παρακείμενος και υπερσυντέλικος με σημασία ενεστώτα και παρατατικού
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- δέος → ο βαθύς, πνευματικός φόβος που προκαλείται από κάτι ανώτερο, μεγαλοπρεπές ή ιερό (π.χ. «κοίταζε τα αστέρια με δέος»).
- δειλία → η έλλειψη θάρρους, ο φόβος μπροστά στον κίνδυνο.
- δεισιδαιμονία → ο παράλογος φόβος για το υπερφυσικό, οι προλήψεις και οι δεισιδαίμονες δοξασίες (δείδω [φοβάμαι] + δαίμων [θεότητα]).
- καταδείλιαση (λόγιο) → ο έντονος φόβος, το ολοκληρωτικό χάσιμο του θάρρους.
- Η πιο διάσημη λέξη παγκοσμίως που κρατάει τη ρίζα αυτού του ρήματος είναι ο Δεινόσαυρος (Dinosaur).
Επίθετα
- δειλός, -ή, -ό → αυτός που φοβάται εύκολα, που του λείπει το θάρρος.
- δεινός, -ή, -ό → αρχικά σήμαινε «αυτός που προκαλεί φόβο, ο τρομερός». Με τα χρόνια η σημασία άλλαξε και σήμερα σημαίνει τον εξαιρετικά ικανό ή έξυπνο (π.χ. «δεινός ρήτορας», «δεινός παίκτης»).
- αδεής, -ής, -ές (λόγιο) → αυτός που δεν φοβάται τίποτα, ο άφοβος (α- στερητικό + δέος).
- περιδεής, -ής, -ές → αυτός που είναι γεμάτος τρόμο, ο κατατρομαγμένος.
Ρήματα
- δειλιώ → διστάζω να κάνω κάτι από φόβο, χάνω το θάρρος μου (π.χ. «δεν δειλιάζει μπροστά στις δυσκολίες»).
- καταδειλιώ → τρομάζω σε υπερβολικό βαθμό.
- αποδειλιώ (αρχαίο) → υποχωρώ από δειλία.
Στις Ευρωπαϊκές Γλώσσες: Οι Δεινόσαυροι!
- Dinosaur: Όταν οι επιστήμονες τον 19ο αιώνα ανακάλυψαν τα τεράστια απολιθώματα αυτών των πλασμάτων, ένωσαν δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις: δεινός (τρομερός, αυτός που προκαλεί φόβο) + σαύρα (ερπετό). Κυριολεκτικά, Δεινόσαυρος σημαίνει «Τρομερή Σαύρα».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.