Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

21 Μαΐου 2026

δείδω - δέδοικα - δέδια

 

δείδω - δέδοικα - δεδια













1. Ερμηνεία

  • δείδω – δέδοικα – δέδια: φοβούμαι # φροντίζω μη και δεν # συστέλλομαι # διστάζω # νοιάζομαι # γνοιάζομαι # φοβάμαι # ευλαβούμαι

2. Σύνταξη

  • Αμετάβατο
  • Με αιτιατική
  • Με ενδοιαστική πρόταση
  • Με τελικό απαρέμφατο

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

δέδοικα

δέδια

δεδοίκω

δεδίω

(δεδοίκοιμι)

δέδιθι

δεδοικέναι

δεδιέναι

δεδοικώς, υῖα,ός

δεδιώς, ός

Π

ἐδεδοίκειν

ἐδεδίειν

Μ

δείσομαι

δεισοίμην

δείσεσθαι

δεισόμενος, η,ον

Α

ἔδεισα

δείσω

δείσαιμι

δεῖσον

δεῖσαι

δείσας, ασα,αν

Π

πεφόβημαι

πεφοβημένος ὦ

πεφοβημένος εἴην

πεφόβησο

πεφοβῆσθαι

πεφοβημένος, η,ον

Υ

ἐπεφοβήμην


ΠΡΟΣΟΧΗ: 

  • Το δέδοικα, ἐδεδοίκειν είναι παρακείμενος και υπερσυντέλικος με σημασία ενεστώτα και παρατατικού

4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • δέος → ο βαθύς, πνευματικός φόβος που προκαλείται από κάτι ανώτερο, μεγαλοπρεπές ή ιερό (π.χ. «κοίταζε τα αστέρια με δέος»).
  • δειλία → η έλλειψη θάρρους, ο φόβος μπροστά στον κίνδυνο.
  • δεισιδαιμονία → ο παράλογος φόβος για το υπερφυσικό, οι προλήψεις και οι δεισιδαίμονες δοξασίες (δείδω [φοβάμαι] + δαίμων [θεότητα]).
  • καταδείλιαση (λόγιο) → ο έντονος φόβος, το ολοκληρωτικό χάσιμο του θάρρους.
  • Η πιο διάσημη λέξη παγκοσμίως που κρατάει τη ρίζα αυτού του ρήματος είναι ο Δεινόσαυρος (Dinosaur).

Επίθετα

  • δειλός, -ή, -ό → αυτός που φοβάται εύκολα, που του λείπει το θάρρος.
  • δεινός, -ή, -ό → αρχικά σήμαινε «αυτός που προκαλεί φόβο, ο τρομερός». Με τα χρόνια η σημασία άλλαξε και σήμερα σημαίνει τον εξαιρετικά ικανό ή έξυπνο (π.χ. «δεινός ρήτορας», «δεινός παίκτης»).
  • αδεής, -ής, -ές (λόγιο) → αυτός που δεν φοβάται τίποτα, ο άφοβος (α- στερητικό + δέος).
  • περιδεής, -ής, -ές → αυτός που είναι γεμάτος τρόμο, ο κατατρομαγμένος.

Ρήματα

  • δειλιώ → διστάζω να κάνω κάτι από φόβο, χάνω το θάρρος μου (π.χ. «δεν δειλιάζει μπροστά στις δυσκολίες»).
  • καταδειλιώ → τρομάζω σε υπερβολικό βαθμό.
  • αποδειλιώ (αρχαίο) → υποχωρώ από δειλία.

Στις Ευρωπαϊκές Γλώσσες: Οι Δεινόσαυροι!

  • Dinosaur: Όταν οι επιστήμονες τον 19ο αιώνα ανακάλυψαν τα τεράστια απολιθώματα αυτών των πλασμάτων, ένωσαν δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις: δεινός (τρομερός, αυτός που προκαλεί φόβο) + σαύρα (ερπετό). Κυριολεκτικά, Δεινόσαυρος σημαίνει «Τρομερή Σαύρα».

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.