Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

18 Μαΐου 2026

αιρώ - αιρούμαι

 

αἱρέω-ῶ - αἱροῦμαι





1. Ερμηνεία

αἱρέω - ῶ: παίρνω για μένα # προσεταιρίζομαι # τραβώ # παρασύρω # σέρνω # σύρω # παίρνω # αποσπώ # επιθυμώ # θέλω # μελετώ # προτίθεμαι # σκοπεύω παίρνω # λαμβάνω # πιάνω # αρπάζω # συλλαμβάνω # τσακώνω # καταβάλλω # κατανικώ # φονεύω # σκοτώνω, 

αἰρέομαι –οῦμαι: εκλέγομαι, ρήμα παθητικό

2. Σύνταξη

Το ενεργητικό:

  • Με αιτιατική
  • Κατηγορηματική μετοχή

Το μέσο:

  • Με αιτιατική
  • Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
  • Με τελικό απαρέμφατο
  • Το παθητικό:
  • Συνδετικό
  • Με απαρέμφατο τελικό

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

αἱρέω-ῶ

αἱρῶ

αἱροῖμι

αἵρει

αἱρεῖν

αἱρῶν,οῦσα,οῦν

Π

ᾕρουν

Μ

αἱρήσω

αἱρήσοιμι

αἱρήσειν

αἱρήσων,ουσα,ον

Α

εἷλον

ἕλω

ἕλοιμι

ἕλε

ἑλεῖν

ἑλών,οῦσα,όν

Π

ᾕρηκα

ᾑρηκώς ὦ

ᾑρήκω

ᾑρηκώς εἴην

ᾑρήκοιμι

ᾑρηκώς ἴσθι

ᾑρηκέναι

ᾑρηκώς,υῖα,ός

Υ

ᾑρήκειν


β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

αἱροῦμαι

αἱρῶμαι

αἱροίμην

αἱροῦ

αἱρεῖσθαι

αἱροῦμενος,η,ον

Π

ᾑρούμην

Μ

αἱρήσομαι

αἱρεθήσομαι

αἱρησοίμην

αἱρεθησοίμην

αἱρήσεσθαι

αἱρεθήσεσθαι

αἱρησόμενος,η,ον

αἱρεθησόμενος

Α

ᾑρέθην

εἱλόμην

αἱρεθῶ

ἕλομαι

αἱρεθείην

ἑλοίμην

αἱρέθητι

ἑλοῦ

αἱρεθῆναι

ἑλέσθαι

αἱρεθείς,εῖσα,έν

ἑλόμενος,η,ον

Π

ᾕρημαι

ᾑρημένος ὦ

ᾑρημένος εἴην

ᾕρησο

ᾑρῆσθαι

ᾑρημένος,η,ον

Υ

ᾑρήμην


ΠΡΟΣΟΧΗ: 

Ομόηχοι τύποι:

  • λέγω: εἴρηκα –εἰρήκειν
  • εἴρημαι – εἰρήμην
  • αἱρῶ: ᾕρηκα ᾑρήκειν
  • ᾕρημαι ᾑρήμην

4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • αίρεση → η επιλογή, η θρησκευτική παράταξη — κυριολεκτικά «αυτό που έχει επιλεγεί»
  • αναίρεση → η άρση, η ακύρωση — νομική και λογική
  • αφαίρεση → η αφαίρεση — μαθηματική, αλλά και η αφαίρεση ως νοητική πράξη!
  • αφαιρέτης → αυτός που αφαιρεί — αλλά και ο κλέφτης (αρχαίο/λόγιο)
  • διαίρεση → η μαθηματική διαίρεση, αλλά και η διάσπαση σε μέρη
  • διαιρέτης → ο αριθμός που διαιρεί — μαθηματικός όρος
  • εξαίρεση → αυτό που βγαίνει έξω από τον κανόνα — «η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα»!
  • καθαίρεση → η παύση από αξίωμα — εκκλησιαστική ή πολιτική
  • συναίρεση → η συγχώνευση δύο φωνηέντων — γραμματικός όρος
  • υπεξαίρεση → η κατάχρηση — κυριολεκτικά «αφαίρεση από κάτω/κρυφά»
  • προαίρεση → η ελεύθερη βούληση, η επιλογή εκ προθέσεως — αριστοτελικός όρος!
  • αρχαιρεσίες → οι εκλογές — κυριολεκτικά «αίρεση αρχόντων» = εκλογή αρχηγών!

Επίθετα

  • αιρετός → αυτός που έχει εκλεγεί, ο εκλεκτός
  • αιρετικός → αυτός που ακολουθεί αίρεση — θρησκευτικά αποκλίνων
  • εξαίρετος → αυτός που εξαιρείται λόγω ανωτερότητας — ο εξαιρετικός, ο άριστος
  • εξαιρετικός → αυτός που ξεχωρίζει από τον κανόνα, ο ασυνήθιστος
  • αναιρετικός → αυτός που αναιρεί, ο ακυρωτικός
  • αφαιρετικός → αυτός που αφαιρεί — αλλά και αυτός που σκέφτεται αφαιρετικά
  • διαιρετικός → αυτός που διαιρεί ή αφορά διαίρεση
  • εξαιρετικά → επίρρημα: κατά εξαιρετικό τρόπο, ασυνήθιστα
  • καθαιρετικός → αυτός που αφορά καθαίρεση
  • προαιρετικός → αυτός που γίνεται με ελεύθερη βούληση, ο προαιρετικός — το αντίθετο του υποχρεωτικού!
  • αφαιρετέος → αυτός που πρέπει να αφαιρεθεί
  • διαιρετέος → αυτός που πρέπει να διαιρεθεί
  • εξαιρετέος → αυτός που πρέπει να εξαιρεθεί
  • καθηρημένος → αυτός που έχει καθαιρεθεί — παρακείμενος του καθαιρώ
  • ανεξαιρέτως → επίρρημα: χωρίς εξαίρεση, για όλους ανεξαιρέτως

Ρήματα

  • αιρώ → σηκώνω, αλλά και επιλέγω, εκλέγω (αρχαίο)
  • αιρούμαι → επιλέγω για τον εαυτό μου, προτιμώ
  • αναιρώ → ακυρώνω, καταργώ — νομικά και λογικά
  • αφαιρώ → αφαιρώ, αφαιρώ μαθηματικά, στερώ
  • διαιρώ → χωρίζω σε μέρη, διαιρώ μαθηματικά
  • εξαιρώ → βγάζω έξω από τον κανόνα, εξαιρώ
  • καθαιρώ → παύω από αξίωμα, ρίχνω κάτω
  • συναιρώ → συγχωνεύω φωνήεντα — γραμματικός όρος
  • υπεξαιρώ → καταχρώμαι, αφαιρώ κρυφά
  • προαιρούμαι → επιλέγω εκ προθέσεως, ενεργώ με ελεύθερη βούληση

Στις ευρωπαϊκές γλώσσες

  • heresy (αγγλικά) → από την αίρεση — αυτούσιο
  • heretic (αγγλικά) → από τον αιρετικό — αυτούσιο
  • proairesis (φιλοσοφία) → από την προαίρεση — χρησιμοποιείται αυτούσιο στη Στωική φιλοσοφία
  • aphairesis (γλωσσολογία) → από την αφαίρεση — η αποκοπή αρχικού φωνήεντος

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.