Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

19 Μαΐου 2026

αίρω - αίρομαι

 

αἴρω - αἴρομαι

1. Ερμηνεία

αἴρω: σηκώνω # υψώνω # εγείρω # ανυψώνω # απομακρύνω # μετακινώ # μετάγω # εξυψώνω # εξαλείφω # αφαιρώ # ανακαλώ # βαστάζω

αἴρομαι: σηκώνομαι # εγείρομαι # ξεκινώ # παίρνω # κτώμαι # αποκτώ # κερδίζω # επισύρω # παίρνω επάνω μου # επιχειρώ, ρήμα παθητικό

2. Σύνταξη

Το ενεργητικό:

  • Με αιτιατική
  • Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)

Το μέσο:

  • Με αιτιατική

Το παθητικό:

  • Με προληπτικό κατηγορούμενο

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

αἴρω

αἴρω

αἴροιμι

αἶρε

αἴρειν

αἴρων,ουσα,ον

Π

ᾔρον

Μ

ἀρῶ

-

ἀρεῖν

ἀρῶν,οῦσα,οῦν

Α

ἤρα

ἄρω

ἄραιμι

ἆρον

ἆραι

ἄρας,ασα,αν

Π

ἦρκα

ἤρκω

ἤρκοιμι

ἠρκώς ἴσθι

ἠρκέναι

ἠρκώς,υῖα,ός

Υ

ἤρκειν


β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

αἴρομαι

αἴρωμαι

αἰροίμην

αἴρου

αἴρεσθαι

αἰρόμενος,η,ον

Π

ᾐρόμην

Μ

ἀροῦμαι

ἀροίμην

ἀρεῖσθαι

ἀρούμενος,η,ον

Α

ἠράμην

ἤρθην

ἄρωμαι

ἀρθῶ

ἀραίμην

ἀρθείην

-

ἄρασθαι

ἀρθῆναι

ἀράμενος,η,ον

ἀρθείς,εῖσα,έν

Π

ἦρμαι

ἠρμένος ὦ

ἠρμένος εἴην

ἠρμένος ἴσθι

ἠρμένον εἶναι

ἠρμένος,η,ον

Υ

ἤρμην


ΠΡΟΣΟΧΗ: 

Το θέμα σε αι- και η υπογεγραμμένη  κατά την αύξηση διατηρείται μόνο στον ενεστώτα και τον παρατατικό. Στους υπόλοιπους χρόνους γίνεται α- και η-

4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • άρσις → η ανύψωση — μουσικός και γραμματικός όρος (αντίθετο: θέσις)
  • έπαρση → η ανύψωση — αλλά και η αλαζονεία, η έπαρση χαρακτήρα!
  • έξαρση → η ανύψωση, η αύξηση έντασης — «έξαρση κρουσμάτων», «έξαρση συναισθημάτων»
  • αιώρα → η κούνια, η κρεμάστρα — κυριολεκτικά «αυτό που αιωρείται»
  • αιώρηση → η κατάσταση αιώρησης — φυσική και μεταφορική
  • αντάρτης → αυτός που αντιστέκεται, ο αντάρτης — κυριολεκτικά «αυτός που αντ-αίρεται»!
  • αντάρτισσα → η γυναίκα αντάρτης
  • αντάρτικο → ο ανταρτοπόλεμος
  • αντάρια (λαϊκό) → η αναταραχή, η φασαρία
  • αντάρσια → η εξέγερση, η στάση — η οργανωμένη αντίσταση
  • μετάρσιος → αυτός που βρίσκεται ανάμεσα στη γη και τον ουρανό — ο μετέωρος
  • μετάρσιωση → η εξύψωση, η έκσταση — πνευματική ή συναισθηματική
  • μετέωρο → αυτό που αιωρείται μεταξύ ουρανού και γης — αλλά και τα Μετέωρα!
  • μετεωρίτης → ο βράχος που πέφτει από το διάστημα — κυριολεκτικά «αυτός που μετεωρίζεται»
  • μετεωρολογία → η επιστήμη των μετεώρων φαινομένων — (μετέωρο + λόγος)
  • μετεωρολόγος → ο επιστήμονας της μετεωρολογίας

Επίθετα

  • επηρμένος → αυτός που έχει υψωθεί — αλλά και ο αλαζόνας, ο υπεροπτικός
  • μετέωρος → αυτός που αιωρείται μεταξύ γης και ουρανού — αλλά και ο αναποφάσιστος!
  • μετεωρολογικός → αυτός που αφορά μετεωρολογία
  • άρδην → επίρρημα: εντελώς, ριζικά, ολοσχερώς — «άρδην καταστράφηκε»

Ρήματα

  • αίρω → σηκώνω, υψώνω — αλλά και καταργώ («αίρω το εμπάργκο»)!
  • επαίρω → σηκώνω πάνω, εξυψώνω
  • επαίρομαι → καυχιέμαι, φέρομαι με έπαρση
  • αιωρώ → κρεμώ, αφήνω να αιωρείται
  • αιωρούμαι → κρέμομαι, αιωρούμαι — σωματικά και μεταφορικά
  • αντaίρω → προβάλλω αντίσταση, εξεγείρομαι
  • εξαίρω → τονίζω, επαινώ, αναδεικνύω
  • μετ αρσιώνω → εξυψώνω, προκαλώ έξαρση — πνευματική ή συναισθηματική
  • μετεωρίζομαι → αιωρούμαι, βρίσκομαι σε αβεβαιότητα
  • παίρνω → η εξέλιξη του επαίρνω < επαίρω — η πιο καθημερινή κληρονομιά της ρίζας!

Στις ευρωπαϊκές γλώσσες

  • meteor (αγγλικά) → από το μετέωρο — αυτούσιο
  • meteorite (αγγλικά) → από τον μετεωρίτη — αυτούσιο
  • meteorology (αγγλικά) → από τη μετεωρολογία — αυτούσιο παγκοσμίως
  • arsis (μουσική/γραμματική) → από την άρσι — αυτούσιο
  • meteoric (αγγλικά) → από το μετέωρο — «meteoric rise» = αστραπιαία άνοδος — ίδια μεταφορά με την ελληνική έξαρση!

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.