ὀρθόω-ῶ - ὀρθόομαι-οῦμαι
1. Ερμηνεία
- ὀρθόω-ῶ: ορθώνω # σηκώνω κάποιον επάνω # στήνω όρθιο # ανορθώνω # σηκώνω # στήνω # υψώνω # εξαίρω # εξυψώνω # προσδίνω αίγλη # διαφυλάσσω σε τιμή ή δύναμη ή υπόληψη # ιδρύω # εγείρω # καθιδρύω # συγκροτώ # συνιστώ # κατορθώνω
- ὀρθόομαι-οῦμαι: ορθώνομαι # σηκώνομαι όρθιος # σηκώνομαι # εγείρομαι # ανίσταμαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ὀρθῶ |
ὀρθῶ |
ὀρθοίμι |
ὄρθου |
ὀρθοῦν |
ὀρθῶν, οῦσα,οῦν |
|
Π |
ὤρθουν |
|||||
|
Μ |
ὀρθώσω |
ὀρθώσοιμι |
ὀρθώσειν |
ὀρθώσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ὤρθωσα |
ὀρθώσω |
ὀρθώσαιμι |
ὄρθωσον |
ὀρθῶσαι |
ὀρθώσας, ασα,αν |
|
Π |
ὤρθωκα |
ὠρθώκω |
ὠρθώκοιμι |
ὤρθωκε |
ὠρθωκέναι |
ὠρθωκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ὠρθώκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ὀρθοῦμαι |
ὀρθῶμαι |
ὀρθοίμην |
ὀρθοῦ |
ὀρθοῦσθαι |
ὀρθούμενος, η,ον |
|
Π |
ὠρθούμην |
|||||
|
Μ |
- |
|||||
|
Α |
ὠρθώθην |
ὀρθωθῶ |
ὀρθωθείην |
ὀρθώθητι |
ὀρθωθῆναι |
ὀρθωθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
ὤρθωμαι |
ὠρθωμένος ὦ |
ὠρθωμένος εἴην |
ὤρθωσο |
ὠρθῶσθαι |
ὠρθωμένος, η,ον |
|
Υ |
ὠρθώμην |
|
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- όρθωση - η πράξη του να σηκώνεις κάτι όρθιο (και στην ιατρική: ορθωτικό βοήθημα)
- ανόρθωση - η επαναφορά κάποιου πράγματος στην όρθια ή σωστή του θέση (επίσης: η οικονομική/εθνική ανάκαμψη)
- διόρθωση - η εξάλειψη των λαθών, η επαναφορά στο σωστό
- κατόρθωμα - η επιτυχία ενός δύσκολου στόχου, το σπουδαίο επίτευγμα
- εξέγερση (εξόρθωση) - στην αρχαιότητα σήμαινε το ξύπνημα ή το σήκωμα, σήμερα χρησιμοποιούμε κυρίως την "ανόρθωση"
- ορθοστασία - η παρατεταμένη στάση σε όρθια θέση
- ορθοδοξία - η ορθή πίστη ή δοξασία (κυρίως για το χριστιανικό δόγμα)
- ορθογραφία - ο σωστός τρόπος γραφής των λέξεων
- ορθοπεδική (ή ορθοπαιδική) - ο κλάδος της ιατρικής για τη διόρθωση των παραμορφώσεων του σκελετού
- ορθοδοντική - ο κλάδος της οδοντιατρικής για το ίσιωμα των δοντιών
Επίθετα
- ορθός - ο ίσιος, ο σωστός, ο δίκαιος (επίσης στη γεωμετρία: ορθή γωνία)
- όρθιος - αυτός που στέκεται στα πόδια του, που είναι κάθετος
- ανορθωτικός - αυτός που βοηθά στην ανόρθωση ή την ανάκαμψη
- διορθωτικός - αυτός που χρησιμεύει για να διορθώνει λάθη
- κατορθωτός - αυτός που μπορεί να επιτευχθεί, ο δυνατός
- ορθολογικός - αυτός που βασίζεται στην ορθή λογική (λογικός)
- ορθόδοξος - αυτός που ακολουθεί την ορθή πίστη (και μεταφορικά: ο αποδεκτός, ο καθιερωμένος)
- ορθογραφικός - αυτός που αφορά τους κανόνες της ορθογραφίας
- ορθώνω - σηκώνω κάτι ίσιο, χτίζω (και παθητικά: ορθώνομαι, υψώνομαι, προβάλλομαι ως εμπόδιο)
- ανορθώνω - σηκώνω ξανά κάτι που είχε πέσει, βελτιώνω την κατάσταση (π.χ. ανορθώνω το ηθικό)
- διορθώνω - αλλάζω κάτι για να το κάνω σωστό, αφαιρώ τα λάθη
- κατορθώνω - καταφέρνω να πραγματοποιήσω έναν δύσκολο στόχο
- απορθώνω - στην αρχαία ελληνική σήμαινε οδηγώ κάτι κατευθείαν στο στόχο του
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες:
- orthodox - ο ορθόδοξος (αγγλικά, γαλλικά κ.λπ.)
- orthography - η ορθογραφία
- orthopedics - η ορθοπεδική
- orthodontics - η ορθοδοντική
- orthocenter - το ορθόκεντρο (στα μαθηματικά)
- orthogonal - ο ορθογώνιος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.