ὁράω-ῶ - ὁράομαι-ῶμαι
1. Ερμηνεία
- ὁράω-ῶ - ὁράομαι-ῶμαι: βλέπω # κοιτάζω # παρατηρώ # θεώμαι # επιτηρώ # προσέχω # προφυλάγομαι # σκέφτομαι # εννοώ # εξετάζω # ορώ
2. Σύνταξη
Ενεργητικό:
- Με αιτιατική
- Με κατηγορηματική μετοχή στο αντικείμενο
- Με κατηγορηματική μετοχή στο υποκείμενο
- Με ειδική πρόταση
- Με ειδικό απαρέμφατο
- Με πλάγια ερωτηματική πρόταση
Παθητικό:
- Με κατηγορηματική μετοχή
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ὁρῶ |
ὁρῶ |
ὁρῷμι / ὁρῴην |
ὅρα |
ὁρᾶν |
ὁρῶν, ῶσα,ῶν |
|
Π |
ἑώρων |
|||||
|
Μ |
ὄψομαι |
ὄψοίμην |
ὄψεσθαι |
ὀψόμενος, η,ον |
||
|
Α |
εἶδον |
ἴδω |
ἴδοιμι |
ἰδέ / ἴδε |
ἰδεῖν |
ἰδών, οῦσα,όν |
|
Π |
ἑόρακα ἑώρακα ὄπωπα |
ἑοράκω ἑορακώς ὦ |
ἑοράκω ἑορακώς εἴην |
ἑορακώς ἴσθι |
ἑορακέναι |
ἑορακώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἑωράκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ὁρῶμαι |
ὁρῶμαι |
ὁρῴμην |
ὁρῶ |
ὁρᾶσθαι |
ὁρώμενος, η,ον |
|
Π |
ἑωρώμην |
|||||
|
Μ |
ὀφθήσομαι |
ὀφθησοίμην |
ὀφθήσεσθαι |
ὀφθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ὤφθην εἰδόμην |
ὀφθῶ ἴδωμαι |
ὀφθείην ἰδοίμην |
ὄφθητι ἰδού |
ὀφθῆναι ἰδέσθαι |
ὀφθείς, εῖσα,έν ἰδώμενος, η,ον |
|
Π |
ἑόραμαι ἑώραμαι ὧμμαι |
ἑωραμένος ὦ |
ἑωραμένος εἴην |
ἑώρασο |
ἑωρᾶσθαι |
ἑωραμένος, η,ον |
|
Υ |
- |
- Προσέξτε ότι το ρήμα εναλλάσσει το πνεύμα στους χρόνους.
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- όραση - η ικανότητα του βλέπειν, μία από τις πέντε αισθήσεις
- ορατότητα - η δυνατότητα να βλέπει κανείς καθαρά σε μια απόσταση
- διόραση (διορώ) - η ικανότητα να βλέπει κανείς βαθύτερα ή πίσω από τα φαινόμενα
- διορατικότητα - η ικανότητα να προβλέπει κανείς τις εξελίξεις
- ενόραση - η εσωτερική, διαισθητική γνώση (διαίσθηση)
- όραμα - η εικόνα που βλέπει κανείς στη φαντασία του, ο μελλοντικός στόχος
- οραματιστής - αυτός που συλλαμβάνει ή κυνηγά ένα μεγάλο όραμα
- παρόραμα - το τυπογραφικό ή εκ παραδρομής λάθος (αυτό που ξέφυγε από την προσοχή)
- όμμα (από το όπ-μα) - το μάτι (λόγιο)
- ομμάτιον (μάτι) - το όργανο της όρασης (το "μάτι" βγήκε από υποκοριστικό του όμματος)
- όψη - η εξωτερική εμφάνιση ενός προσώπου ή πράγματος
- οπτική - ο κλάδος της φυσικής για το φως (και μεταφορικά: ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα)
- άποψη - η προσωπική γνώμη, η οπτική γωνία για ένα θέμα
- πρόοψη - η μπροστινή πλευρά, η εμφάνιση από μπροστά
- προοπτική - η εξέλιξη ή η δυνατότητα για το μέλλον (και το σχέδιο που δείχνει βάθος)
- έποψη - η γενική θεώρηση ή εξέταση ενός ζητήματος
- επόπτης - αυτός που επιβλέπει και ελέγχω μια διαδικασία
- εποπτεία - η επίβλεψη, ο έλεγχος
- πρόσοψη - η μπροστινή μεριά ενός κτιρίου
- προσόψιο - η πετσέτα του προσώπου (παλαιότερη λέξη)
- κάτοψη - το αρχιτεκτονικό σχέδιο ενός χώρου ιδωμένο από ψηλά
- διόπτρα - το όργανο παρατήρησης (κιάλι ή σκόπευτρο)
- υπεροψία - η αλαζονεία, το να βλέπει κανείς τους άλλους από ψηλά
- μέτωπο - το επάνω μέρος του προσώπου (και η γραμμή του πολέμου ή της σύγκρουσης)
- πρόσωπο - το μπροστινό μέρος του κεφαλιού (και ο άνθρωπος ως προσωπικότητα)
- προσωπείο - η μάσκα που κρύβει το πρόσωπο
- προσωπίδα - η προστατευτική μάσκα
- πρεσβυωπία - η αδυναμία των ματιών μεγαλύτερης ηλικίας να δουν καθαρά τα κοντινά αντικείμενα
- μυωπία - η αδυναμία των ματιών να δουν καθαρά τα μακρινά αντικείμενα
- οφθαλμός - το μάτι (ιατρικός και επίσημος όρος)
- οφθαλμίατρος - ο γιατρός των ματιών
- οφθαλμιατρείο - η κλινική ή το ιατρείο για τα μάτια
- οφθαλμαπάτη - η λανθασμένη εντύπωση που σχηματίζουν τα μάτια για κάτι που βλέπουν
Επίθετα
- ορατός - αυτός που μπορείς να τον δεις με τα μάτια
- αόρατος - αυτός που δεν φαίνεται
- αδιόρατος - αυτός που μόλις και μετά βίας γίνεται αντιληπτός, ο ανεπαίσθητος
- διορατικός - αυτός που έχει την ικανότητα να καταλαβαίνει σε βάθος τα πράγματα
- ενορατικός - αυτός που βασίζεται ή έχει σχέση με την ενόραση (τη διαίσθηση)
- προορατικός - αυτός που προνοεί και βλέπει μπροστά
- οπτικός - αυτός που σχετίζεται με την όραση ή το φως (π.χ. οπτική ίνα)
- προοπτικός - αυτός που σχετίζεται με το μέλλον ή την προοπτική
- απρόοπτος - αυτός που δεν τον περιμέναμε, ο ξαφνικός (που δεν τον είδαμε να έρχεται)
- εποπτικός - αυτός που χρησιμεύει για επίβλεψη ή διδασκαλία (π.χ. εποπτικά μέσα)
- περίοπτος - αυτός που βρίσκεται σε περίφανη θέση και φαίνεται από παντού (π.χ. περίοπτη θέση)
- διοπτροφόρος - αυτός που φοράει γυαλιά ή διόπτρες
- ύποπτος - αυτός που κινεί υποψίες (που τον βλέπουμε "από κάτω" με δυσπιστία)
- υπερόπτης - ο αλαζόνας, αυτός που βλέπει τους άλλους υποτιμητικά
- υπεροπτικός - αυτός που δείχνει αλαζονεία στη συμπεριφορά του
- μετωπικός - αυτός που γίνεται από μπροστά (π.χ. μετωπική σύγκρουση)
- αντιμέτωπος - αυτός που βρίσκεται πρόσωπο με πρόσωπο ή σε σύγκρουση με κάποιον άλλον
- προσωπικός - αυτός που ανήκει ή αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο
- πρεσβυωπικός - αυτός που σχετίζεται με την πρεσβυωπία
- μυωπικός - αυτός που έχει μυωπία (και μεταφορικά: ο στενόμυαλος, που δεν βλέπει μακριά)
- εξόφθαλμος - αυτός που προεξέχει από τις κόγχες (και μεταφορικά: ο ολοφάνερος, π.χ. εξόφθαλμο λάθος)
- μονόφθαλμος - αυτός που έχει μόνο ένα μάτι
Ρήματα
- ὁρῶ - βλέπω (χρησιμοποιείται σήμερα σε λόγιες εκφράσεις)
- διορώ - βλέπω καθαρά μέσα από κάτι, διακρίνω
- ενορώ - αντιλαμβάνομαι κάτι με τη διαίσθηση
- αφορώ - έχω σχέση με κάποιον ή κάτι (π.χ. αυτό δεν σε αφορά)
- προορώ - ορίζω ή προβλέπω κάτι από πριν
- οραματίζομαι - πλάθω με τη φαντασία μου μια μελλοντική ιδανική κατάσταση
- παρορώ - παραβλέπω, δεν προσέχω κάτι και κάνω λάθος
- εποπτεύω - επιβλέπω και ελέγχω μια εργασία ή έναν χώρο
- αντιμετωπίζω - έρχομαι πρόσωπο με πρόσωπο με ένα πρόβλημα ή κατάσταση και προσπαθώ να το λύσω
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες:
- panorama - το πανόραμα (από το παν + όραμα)
- diorama - το διόραμα (τρισδιάστατο σκηνικό)
- optics - η οπτική
- synopsis - η σύνοψη (από το συν + όψη, η σύντομη ματιά σε όλα μαζί)
- myopia - η μυωπία
- presbyopia - η πρεσβυωπία
- ophthalmologist - ο οφθαλμίατρος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.