Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

01 Ιουνίου 2026

τάττω - τάττομαι

 

τάττω - τάττομαι










1. Ερμηνεία

  • τάττω - τάττομαι: τακτοποιώ # διατάσσω # βάζω σε παράταξη # παρατάσσω # βάζω τάξη # τοποθετώ # διευθετώ # διορίζω # ορίζω # κατατάσσω # συγκαταριθμώ # λογαριάζω # προσδιορίζω # ορίζω # επιτάσσω # επιβάλλω # προστάζω # παραγγέλλω # διατάζω

2. Σύνταξη

Ενεργητικό:

  • Με αιτιατική
  • Με αιτιατική και τελικό απαρέμφατο
  • Με δοτική και τελικό απαρέμφατο
  • Με ειδικό απαρέμφατο
  • Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
  • Με δοτική και αιτιατική

Μέσο:

  • Με τελικό απαρέμφατο
  • Με αιτιατική

Παθητικό:

  • Με γενική
  • Με τελικό απαρέμφατο ως απρόσωπο

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

τάττω

τάττω

τάττοιμι

τάττε

τάττειν

τάττων, ουσα,ον

Π

ἔττατον

Μ

τάξω

τάξοιμι

τάξειν

τάξων, ουσα,ον

Α

ἔταξα

τάξω

τάξαιμι

τάξον

τάξαι

τάξας, ασα,αν

Π

τέταχα

τεταχώς ὦ

τεταχώς εἴην

τεταχώς ἴσθι

τεταχέναι

τεταχώς, υῖα,ός

Υ

ἐτετάχειν


β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

τάττομαι

τάττωμαι

ταττοίμην

τάττου

τάττεσθαι

ταττόμενος, η,ον

Π

ἐταττόμην

Μ

τάξομαι

ταχθήσομαι

ταγήσομαι

ταξοίμην

ταχθησοίμην

ταγησοίμην

τάξεσθαι

ταχθήσεσθαι

ταγήσεσθαι

ταξόμενος, η,ον

ταχθησόμενος, η,ον

ταγησόμενος, η,ον

Α

ἐτάχθην

ἐτάγην

ταχθῶ

ταγῶ

ταχθείην

ταγείην

τάχθητι

τάγηθι

ταχθῆναι

ταγῆναι

ταχθείς, εῖσα,έν

ταγείς, εῖσα,έν

Π

τέταγμαι

τεταγμένος ὦ

τεταγμένος εἴην

τέταξο

τετάχθαι

τεταγμένος, η,ον

Υ

ἐτετάγμην


4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • ταγή → η διαταγή, η εντολή (αρχαϊκό)
  • τάγμα → η στρατιωτική μονάδα, αλλά και θρησκευτικό τάγμα
  • τάξη → η σειρά, η οργάνωση, αλλά και η σχολική τάξη
  • ταγός → ο αρχηγός, αυτός που τάσσει (αρχαίο/λόγιο)
  • τακτική → η μέθοδος, το σχέδιο δράσης
  • αταξία → η έλλειψη τάξης, η αναρχία
  • έκταξη (σπάνιο) → η εξαίρεση από την τάξη
  • ένταξη → η ενσωμάτωση σε σύνολο
  • εντάξει → έκφραση αποδοχής (κυριολεκτικά «σε τάξη»!)
  • πρόταξη → η τοποθέτηση μπροστά
  • προσταγή → η διαταγή, η εντολή
  • πρόσταγμα → η επίσημη εντολή
  • συνταγή → η σύνθεση οδηγιών (μαγειρική ή φαρμακευτική)
  • σύνταγμα → το θεμελιώδες νομικό κείμενο, αλλά και στρατιωτική μονάδα
  • σύνταξη → η γραμματική δομή, αλλά και η σύνταξη κειμένου ή η σύνταξη συνταξιούχου
  • συντάκτης → αυτός που συντάσσει κείμενο
  • αρχισυντάκτης → ο επικεφαλής συντάκτης εφημερίδας
  • ασυνταξία → η έλλειψη σύνταξης στον λόγο
  • διαταγή → η επίσημη εντολή
  • διάταγμα → το επίσημο διοικητικό κείμενο εντολής
  • διάταξη → η ρύθμιση, η τοποθέτηση στοιχείων
  • κατάταξη → η ταξινόμηση, η ένταξη σε κατηγορία ή στρατό
  • κατατακτήριος → που αφορά την κατάταξη (π.χ. κατατακτήριες εξετάσεις)
  • μετάταξη → η αλλαγή θέσης ή κατηγορίας
  • παράταξη → η πολιτική ομάδα, αλλά και η στρατιωτική διάταξη
  • επιταγή → η εντολή, αλλά και το τραπεζικό έγγραφο πληρωμής
  • επίταξη → η αναγκαστική χρήση ιδιωτικής περιουσίας από το κράτος
  • υποταγή → η υπακοή, η αποδοχή εξουσίας
  • απόταξη → η αποβολή από τάξη ή σώμα
  • ανάταξη → η αποκατάσταση, η επαναφορά σε τάξη
  • ταγματάρχης → ο διοικητής τάγματος
  • συνταγματάρχης → ο διοικητής συντάγματος
  • ταξιάρχης / ταξίαρχος → ο διοικητής τάξης/μονάδας, αλλά και αγγελικό αξίωμα
  • ταξίδι → το ταξίδι (από το «τάσσομαι» = ορμώ προς κατεύθυνση)
  • ταξιδιώτης → αυτός που ταξιδεύει
  • ταξινόμηση → η κατάταξη σε κατηγορίες
  • ταξιθέτης → αυτός που τοποθετεί θεατές στις θέσεις τους
  • ταξιανθία → βοτανικός όρος για τη διάταξη των ανθέων
  • λιποτάκτης → αυτός που εγκαταλείπει το τάγμα/στρατό (λείπω + τάττω)

Επίθετα

  • τακτός → αυτός που έχει ταχθεί, ορισμένος
  • τακτικός → αυτός που ακολουθεί τάξη, τακτικός/μεθοδικός
  • άτακτος → αυτός που δεν έχει τάξη, ανυπάκουος
  • έκτακτος → αυτός που βρίσκεται εκτός τάξης, ο ασυνήθιστος
  • ένtακτος (λόγιο) → αυτός που έχει ενταχθεί
  • προτακτικός → αυτός που προτάσσεται (γραμματικός όρος)
  • προστακτικός → αυτός που διατάζει — αλλά και η προστακτική έγκλιση!
  • συντακτικός → αυτός που αφορά τη σύνταξη
  • ασύντακτος → αυτός που δεν έχει σύνταξη, ο συνταξιοδοτούμενος πρόωρα
  • διατακτικός → αυτός που εκδίδει διαταγές
  • παρατακτικός → αυτός που παρατάσσει — γραμματικός όρος για σύνδεση προτάσεων
  • επιτακτικός → αυτός που επιτάσσει, ο επείγων, ο αδήριτος
  • υποτακτικός → αυτός που υποτάσσεται — αλλά και η υποτακτική έγκλιση!
  • ανυπότακτος → αυτός που αρνείται να υποταχθεί
  • άποτακτος (εκκλησιαστικό) → αυτός που έχει αποταχθεί
  • λιποτάκτης → αυτός που εγκατέλειψε το τάγμα του

Ρήματα

  • τάττω / τάσσω → τοποθετώ σε τάξη, ορίζω, διατάζω
  • τάζω → υπόσχομαι, αφιερώνω (τάμα!) — από την ίδια ρίζα
  • εντάσσω → εντάσσω σε σύνολο, ενσωματώνω
  • προτάσσω → τοποθετώ μπροστά, δίνω προτεραιότητα
  • προστάσσω → διατάζω, εντέλλομαι
  • συντάσσω → οργανώνω μαζί, γράφω, συντάσσω κείμενο
  • ανατάσσω → αποκαθιστώ, επαναφέρω σε τάξη
  • διατάσσω → δίνω διαταγή, ρυθμίζω
  • κατατάσσω → ταξινομώ, εντάσσω σε κατηγορία ή στρατό
  • μετατάσσω → μεταφέρω σε άλλη θέση ή κατηγορία
  • παρατάσσω → παρατάσσω δυνάμεις, οργανώνω σε σειρά
  • αντιτάσσω → αντιπαραθέτω, αντιστέκομαι
  • επιτάσσω → διατάζω επιτακτικά, αναγκαστικά κατάσχω
  • αποτάσσω → αποβάλλω, αποκηρύσσω («αποτάσσομαι τω Σατανά»)
  • υποτάσσω → υποχρεώνω σε υπακοή, καθυποτάσσω
  • τακτοποιώ → βάζω σε τάξη, ρυθμίζω
  • ταξινομώ → κατατάσσω σε κατηγορίες
  • ταξιδεύω → κάνω ταξίδι

Στις ευρωπαϊκές γλώσσες

  • tactics (αγγλικά) → από την τακτική
  • syntax (αγγλικά) → από τη σύνταξη
  • taxonomy (αγγλικά) → από την τάξη + νόμος — ο επιστημονικός όρος ταξινόμησης
  • taxis (αγγλικά/επιστημονικό) → η κατευθυνόμενη κίνηση οργανισμού — από την τάξη
  • syntactic (αγγλικά) → από το συντακτικό
  • hypotaxis / parataxis (γλωσσολογία) → από υποτακτικό και παρατακτικό — χρησιμοποιούνται αυτούσια!

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.