φαίνω - φαίνομαι
1. Ερμηνεία
- φαίνω: φέρνω στο φως # φανερώνω # δείχνω # γνωστοποιώ # αποκαλύπτω # αναπτύσσω # εξηγώ # δηλώνω # εμφανίζω # μαρτυρώ # ξεσκεπάζω # ξετρυπώνω # παρουσιάζω # ακούω # μηνύω # εγκαλώ # φέγγω # λάμπω # φαίνομαι # φωτίζω # φέγγω
- φαίνομαι: ρήμα μέσο: φέρνω στο φως # φανερώνω # δείχνω # γνωστοποιώ # αποκαλύπτω # δηλώνω # εμφανίζω # μαρτυρώ # ξεσκεπάζω # ξετρυπώνω # παρουσιάζω # ακούω # μηνύω # εγκαλώ # φέγγω # λάμπω # φαίνομαι
- ρήμα παθητικό: φανερώνομαι # εμφανίζομαι # παρουσιάζομαι # δεικνύομαι # γίνομαι # καθίσταμαι # φαίνομαι # μοιάζω # θεωρούμαι # είμαι ολοφάνερος # φαίνομαι ξεκάθαρα # αποδεικνύω στο δικαστήριο
2. Σύνταξη
Ενεργητικό:
- Με αιτιατική
- Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
- Με αιτιατική και δοτική
- Με δοτική και δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
Παθητικό:
- Με ειδικό απαρέμφατο
- Με κατηγορηματική μετοχή
- Συνδετικό
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
φαίνω |
φαίνω |
φαίνοιμι |
φαῖνε |
φαίνειν |
φαίνων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔφαινον |
|||||
|
Μ |
φανῶ |
φανοίην |
φανεῖν |
φανῶν, οῦσα,οῦν |
||
|
Α |
ἔφηνα |
φήνω |
φήναιμι |
φῆνον |
φῆναι |
φήνας, ασα,αν |
|
Π |
πέφαγκα |
πεφαγκώς ὦ |
πεφαγκώς εἴην |
πεφαγκώς ἴσθι |
πεφαγκέναι |
πεφαγκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐπεφάγκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
φαίνομαι |
φαίνωμαι |
φαινοίμην |
φαίνου |
φαίνεσθαι |
φαινόμενος, η,ον |
|
Π |
ἐφαινόμην |
|||||
|
Μ |
φανοῦμαι φανήσομαι φανθήσομαι |
φανοίμην φανησοίμην φανθησοίμην |
φανεῖσθαι φανήσεσθαι φανθήσεσθαι |
φανούμενος, η,ον φανησόμενος, η,ον φανθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐφάνθην ἐφάνην ἐφηνάμην |
φανθῶ φανῶ φήνωμαι |
φανθείην φανείην φηναίμην |
φάνθητι φάνητι φῆναι |
φανθῆναι φανῆναι φηνάσθαι |
φανθείς, εῖσα,έν φανείς, εῖσα,έν φηνάμενος, η,ον |
|
Π |
πέφασμαι πέφηνα |
πεφασμένος ὦ πεφηνώς ὦ |
πεφασμένος εἴην πεφηνώς εἴην |
πέφανσο |
πεφάνθαι |
πεφασμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐπεφάσμην ἐπεφήνειν |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- φως (συγγενές, από διαφορετικό βαθμό της ίδιας ρίζας) → το φυσικό φως, η φώτιση
- φανός → δάδα, πυρσός, φωτεινή πηγή (σήμα, φάρος)
- φάση → η εμφάνιση, η όψη, η κατάσταση (π.χ. φάση της σελήνης), το στάδιο
- φάσμα → το είδωλο, η σκιά, το οπτικό φάσμα, το σύνολο των χρωμάτων (και φάσμα συχνοτήτων)
- φαντασία → η ικανότητα δημιουργίας εικόνων, το όνειρο, η απατηλή παράσταση
- φάντασμα → το υπερφυσικό οπτικό φαινόμενο, η ψυχή νεκρού που εμφανίζεται, ο εφιάλτης
- φαντασίωση → αυταπάτη, ψευδαίσθηση
- φανέρωση → η ενέργεια του φανερώνω, το αποκάλυμμα
- φανέρωμα (λαϊκό) → η εκδήλωση, η αποκάλυψη
- έμφαση → η προβολή, η τονισμένη σημασία (εμφαίνω = δείχνω μέσα, τονίζω)
- εμφάνιση → η πράξη του εμφανίζομαι, η παρουσία, η εξωτερική όψη
- εμφανισμός (σπάνιο) → η εμφάνιση, η παρουσίαση
- πρόφαση → το πρόσχημα, η δικαιολογία (προφαίνω = δείχνω μπροστά → προβάλλω ως κάλυμμα)
- επιφάνεια → η εξωτερική πλευρά, η εμφάνιση, η έκταση (γεωμετρία), η εμφάνιση θεότητας (θρησκ.)
- επίφαση → η φαινομενική όψη, η προσποίηση (επί + φαίνω)
- διαφάνεια → η ιδιότητα του διαφανούς, η διαύγεια, η ομολογουμένη χωρίς απόκρυψη
- αφάνεια → η έλλειψη εμφάνισης, η ασημότητα, η κρυψίνοια
- αφανισμός → η εξαφάνιση, η καταστροφή
- απόφανση (λόγιο) → η διακήρυξη, η γνώμη, η κρίση (αποφαίνομαι)
- απόφαση → η τελική κρίση, η λύση, το συμπέρασμα (μεταπλασμός από το αποφαίνομαι → απόφαση)
- αποφασιστικότητα → η ιδιότητα του αποφασιστικού
- Ιεροφάντης → ο ιερέας που «δείχνει τα ιερά» (ιερός + φαίνω), ο μύστης, ο ερμηνευτής
- Αριστοφάνης → ονομασία («άριστος + φαίνω» = αυτός που φαίνεται άριστος, ο επιφανέστατος)
- Θεοφάνεια → η εμφάνιση του Θεού (γιορτή)
- υπερηφάνεια → η υπερβολική περηφάνια, το μεγαλείο που «φαίνεται» υπέρμετρα (υπέρ + φαίνω)
- προφάνεια (λόγιο) → η ιδιότητα του προφανούς
- καταφάνεια (σπάνιο) → η ολοφάνερη κατάσταση
- περιφάνεια → η υπερηφάνεια, η λαμπρότητα (περί + φαίνω)
- φαντασίωση (ψυχολ.) → παραίσθηση, ψευδαίσθηση
- φαντασιακό (ουσ.) → το σύνολο των φαντασιακών αναπαραστάσεων
Επίθετα
- φανερός → αυτός που φαίνεται, ολοφάνερος, προφανής
- φανταστικός → αυτός που ανήκει στη φαντασία, μη πραγματικός, υπέροχος (και καταπληκτικός)
- φαεινός (λόγιο) → αυτός που λάμπει, λαμπρός, (και μεταφορικά) έξοχος (φαεινή ιδέα)
- εμφανής → αυτός που φαίνεται καθαρά, ολοφάνερος
- προφανής → αυτός που φαίνεται εκ των προτέρων, κατάδηλος
- επιφανής → αυτός που διακρίνεται, ξακουστός, επιφανειακός (αρχικά: αυτός που φαίνεται πάνω)
- διαφανής → αυτός που αφήνει το φως να περάσει, διάφανος
- καταφανής (λόγιο) → αυτός που φαίνεται πλήρως, ολοφάνερος
- περιφανής (λόγιο) → αυτός που φαίνεται από παντού, ένδοξος, υπερήφανος
- αφανής → αυτός που δεν φαίνεται, κρυφός, άσημος
- άφαντος → αυτός που εξαφανίστηκε, που έγινε άφαντος
- υπερήφανος → αυτός που δείχνει υπεροψία (υπέρ + φαίνομαι), περήφανος (ο τύπος «περήφανος» από συναίρεση υπερήφανος)
- περήφανος → αυτός που έχει περηφάνια, υπεροπτικός (και θετικά: αξιοπρεπής)
- φαινόμενος
(μετοχή) → αυτός που εμφανίζεται (φαινόμενο)
- αποφασιστικός → αυτός που παίρνει αποφάσεις, καθοριστικός
- εμφαντικός
(γραμμ.) → τονικός (για έμφαση)
- φανερωτικός (σπάνιο) → σχετικός με φανέρωση
Ρήματα
- φαίνω → δείχνω, παρουσιάζω, φανερώνω, (αρχ. και = φωτίζω)
- φαίνομαι → γίνομαι ορατός, παρουσιάζομαι, νομίζομαι, δίνω την εντύπωση
- φανερώνω → κάνω φανερό, αποκαλύπτω
- φανερώνομαι → γίνομαι φανερός
- φαντάζομαι → σχηματίζω εικόνα στο νου (από φαντασία)
- φαντασιώνομαι → ονειροπολώ, αυταπατώμαι
- εμφαίνω (λόγιο) → δείχνω μέσα, υποδηλώνω, τονίζω (δίνω έμφαση)
- εμφαίνομαι → φαίνομαι μέσα
- εμφανίζω → παρουσιάζω, βγάζω στην επιφάνεια
- εμφανίζομαι → παρουσιάζομαι, γίνομαι ορατός (απροσδόκητα)
- προφαίνω (λόγιο, σπάνιο) → δείχνω μπροστά, προβάλλω
- προφαίνομαι → φαίνομαι εκ των προτέρων
- αναφαίνομαι
(λόγιο) → εμφανίζομαι ξανά, αναδύομαι (αναφαίνομαι στην επιφάνεια)
- διαφαίνομαι → φαίνομαι μέσα από, διακρίνομαι ελαφρά, προμηνύομαι
- επιφαίνομαι
(λόγιο) → εμφανίζομαι από πάνω (π.χ. θεότητα)
- καταφαίνομαι (σπάνιο) → φαίνομαι ολοκάθαρα
- αφανίζω → εξαφανίζω, καταστρέφω
- αφανίζομαι → εξαφανίζομαι
- αποφαίνομαι → εκφέρω γνώμη, κρίνω, δηλώνω (από + φαίνομαι)
- αποφασίζω (από το αποφαίνομαι → απόφαση → αποφασίζω) → παίρνω απόφαση
- αποφασίζομαι → καταλήγω σε απόφαση
- υπερηφανεύομαι → υπερηφανεύομαι = είμαι περήφανος (νεοελλ. από υπερήφανος)
- περηφανεύομαι → καυχιέμαι, υπερηφανεύομαι
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- phenomenon αγγλικά, γαλλικά από το φαινόμενον (< φαίνομαι)
- fantasy αγγλικά φαντασία
- fantastic αγγλικά φανταστικός
- phantom αγγλικά φάντασμα (λατ. phantasma)
- emphasis αγγλικά έμφαση
- emphatic αγγλικά εμφαντικός
- epiphany αγγλικά επιφάνεια (θεοφάνεια)
- hierophant αγγλικά Ιεροφάντης
- Aristophanes αγγλικά Αριστοφάνης
- theophany αγγλικά Θεοφάνεια
- diaphanous αγγλικά διαφανής (λόγιο)
- phantom (λατ. phantasma) αγγλικά φάντασμα
- phase αγγλικά φάση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.