χρήομαι-ῶμαι
1. Ερμηνεία
- χρήομαι-ῶμαι: έχω κάτι στα χέρια # χρησιμοποιώ # μεταχειρίζομαι # συμπεριφέρομαι # φέρομαι # επωφελούμαι # καρπώνομαι # χρειάζομαι # έχω # είμαι # κάνω # εφαρμόζω
2. Σύνταξη
- Με δοτική
- Με δύο δοτικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
3. Κλίση ρημάτων
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
χρῶμαι |
χρῶμαι |
χρῴμην |
χρῶ |
χρῆσθαι |
χρώμενος, η,ον |
|
Π |
ἐχρώμην |
|||||
|
Μ |
χρήσομαι |
χρησοίμην |
χρήσεσθαι |
χρησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐχρησάμην ἐχρήσθην |
χρήσωμαι χρησθῶ |
χρησαίμην χρησθείην |
χρῆσαι χρήσθητι |
χρήσασθαι χρησθῆναι |
χρησάμενος, η,ον χρησθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
κέχρημαι |
κεχρημένος ὦ |
κεχρημένος εἴην |
κέχρησο |
κεχρῆσθαι |
κεχρημένος, η,ον |
|
Υ |
ἐκεχρήμην |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
- Το ρήμα χρῶμαι κλίνεται στον ενεστώτα και τον παρατατικό όπως τα συνηρημένα σε αω (τιμάω-ῶ), αλλά αντικαθιστά:
- α > η
- ᾳ > ῃ
- (π.χ. διψῶ, διψῇς, διψῇ κλπ)
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- χρήση → η ενέργεια του χρώμαι, η μεταχείριση, η εφαρμογή
- χρησιμότητα → η ιδιότητα του χρήσιμου, η ωφελιμότητα
- χρησιμοποίηση → η πράξη του χρησιμοποιώ
- χρεία (λόγιο) → η ανάγκη, η έλλειψη, το απαραίτητο
- χρέος → η υποχρέωση (οικονομική ή ηθική), το χρέος (π.χ. εθνικό χρέος, χρέος τιμής)
- χρέωση → η εγγραφή χρέους σε λογαριασμό, η επιβάρυνση
- χρεώστης → αυτός που χρωστάει, ο οφειλέτης
- χρήμα (συνήθως πληθυντικός: χρήματα) → το μέσο συναλλαγής, το νόμισμα
- χρηματιστήριο → οργανωμένη αγορά συναλλαγής χρημάτων, τίτλων, μετοχών
- χρηματισμός
(λόγιο, αρνητικό) → η δωροδοκία (ο χρηματισμός δημοσίου υπαλλήλου)
- χρηματοδότηση → η παροχή χρημάτων για έργο ή σκοπό
- κατάχρηση → η υπερβολική ή παράνομη χρήση (π.χ. κατάχρηση εξουσίας, αλκοόλ)
- καταχραστής → αυτός που κάνει κατάχρηση (ιδίως δημόσιου χρήματος)
- χρησμός (συγγενές, από χρώμαι στη σημασία «συμβουλεύομαι») → προφητεία, μαντείο
- παράχρηση (γλωσσολ., σπάνιο) → λανθασμένη χρήση
- δυσχρηστία → δυσκολία στη χρήση
- ευχρηστία (σπάνιο) → ευκολία στη χρήση
Επίθετα
- χρήσιμος → αυτός που χρησιμεύει, ωφέλιμος, πρακτικός
- χρηστικός → σχετικός με τη χρήση, λειτουργικός
- χρηστός (λόγιο,
για πρόσωπα) → ηθικά καλός, ενάρετος (χρηστός πολίτης)
- χρεωστικός → σχετικός με χρέος ή χρέωση (χρεωστικό υπόλοιπο, χρεωστική κάρτα)
- χρηματικός → σχετικός με χρήματα (χρηματική αμοιβή)
- χρηματιστηριακός → σχετικός με το χρηματιστήριο
- καταχρηστικός → που γίνεται με κατάχρηση, υπερβολικός, (γλωσσολ.) καταχρηστικός = λανθασμένος
- άχρηστος → που δεν χρησιμεύει, περιττός, ανώφελος
- εύχρηστος (λόγιο) → εύκολος στη χρήση, λειτουργικός
- δύσχρηστος (λόγιο) → δύσκολος στη χρήση, άβολος
- αχρείαστος (σπάνιο) → περιττός, που δεν χρειάζεται
- χρεώστης (ως επίθ. π.χ. χρεώστης πελάτης)
Ρήματα
- χρώμαι (αρχ., λόγιο, αποθετικό) → μεταχειρίζομαι, χρησιμοποιώ, συμβουλεύομαι
- χρησιμεύω → είμαι χρήσιμος, ωφελώ, εξυπηρετώ
- χρησιμοποιώ → κάνω χρήση, μεταχειρίζομαι
- χρησιμοποιούμαι (παθητικό) → χρησιμοποιούμαι
- χρειάζομαι → έχω ανάγκη, μου είναι απαραίτητο
- χρεώνω → καταχωρώ χρέος, επιβαρύνω (αντίθετο: πιστώνω)
- χρεώνομαι (παθητικό) → μου χρεώνεται
- χρεωστώ → χρωστάω, έχω υποχρέωση (οικονομική ή ηθική)
- χρηματίζω (λόγιο) → γίνομαι, διορίζομαι (χρημάτισε πρόεδρος), και = δωροδοκώ
- χρηματίζομαι (παθητικό) → δωροδοκούμαι
- χρηματοδοτώ → παρέχω χρήματα για σκοπό
- χρηματοδοτούμαι (παθητικό) → λαμβάνω χρηματοδότηση
- καταχρώμαι (λόγιο) → κάνω κατάχρηση, υπερβάλλω στη χρήση
- καταχράζομαι (νεοελλ., λαϊκό) → καταχρώμαι
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.