φύω - φύομαι
1. Ερμηνεία
- φύω: γεννώ # δημιουργώ # φυτρώνω # παράγω # εκβλαστάνω # βλαστάνω # εκφύω # ριζώνω # ριζοβολώ # φρονιμεύω # βγάζω
- φύομαι: φυτρώνω # γεννιέμαι # παράγομαι # αυξάνομαι # μεγαλώνω # βλασταίνω # αυξάνω # έρχομαι στο φως # υπάρχω # δημιουργούμαι # κατάγομαι # βαστώ # προέρχομαι # είναι η μοίρα μου # είναι το πεπρωμένο μου
2. Σύνταξη
Ενεργητικό:
- Με αιτιατική
Μέσο:
- Με γενική
- Με απαρέμφατο
- Με εμπρόθετο προσδιορισμό της καταγωγής
- Οι τύπο ἔφυν και πέφυκα ως συνδετικά με σημασία ενεστώτα και κατηγορούμενο του υποκειμένου
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
φύω |
φύω |
φύοιμι |
φύε |
φύειν |
φύων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔφυον |
|||||
|
Μ |
φύσω |
φύσοιμι |
φύσειν |
φύσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔφυσα |
φύσω |
φύσαιμι |
φύσον |
φύσαι |
φύσας, ασα,αν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
φύομαι |
φύωμαι |
φυοίμην |
φύου |
φύεσθαι |
φυόμενος, η,ον |
|
Π |
ἐφυόμην |
|||||
|
Μ |
φύσομαι |
φυσοίμην |
φύσεσθαι |
φυσόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔφυν ἐφύην |
φύω φυῶ |
φύοιμι |
- |
φῦναι |
φύς, ῦσα,ύν |
|
Π |
πέφυκα |
πεφυκώς ὦ |
πεφυκώς εἴην |
πεφυκώς ἴσθι |
πεφυκέναι |
πεφυκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐπεφύκειν |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
- Ο αόριστος β΄ ἔφυν κλίνεται κατά τους αορίστους β΄ των ρημάτων β΄ συζυγίας (βλ. γραμματική).
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- φύση → η φύση (το σύνολο του φυσικού κόσμου), η ουσία των πραγμάτων, η ιδιοσυγκρασία (ανθρώπου)
- φυτό → ο ζωντανός οργανισμός που φύεται (φυτό, βλάστηση)
- φύτρα → το βλαστάρι, το φυτό, η ρίζα, (μεταφορικά) η καταγωγή (π.χ. γηγενής)
- φυτρία (σπάνιο, βιολ.) → μικρό φύτρο, βλαστάρι
- φύτρωμα (λαϊκό) → η βλάστηση, το φύτρωμα
- φύμα (ιατρ.) → όγκος, εξόγκωμα (αυτό που φύεται πάνω στο σώμα)
- φυματίωση → νόσος που προκαλείται από το μυκοβακτήριο (βλάβη σε μορφή φυμάτων)
- φυμάτιο → μικρός όγκος (σπάνιο)
- φυμάτωση → σχηματισμός φυμάτων
- απόφυση
(ανατομία, γεωλογία) → προεξοχή, απόφυση οστού (από + φύω)
- εκφύσεις (ανατομία) → οι προεξοχές οστών, μυϊκές εκφύσεις
- πρόφυση (βιολ.) → πρόσφυση, αυτό που φύεται μπροστά/πάνω
- κατάφυση (σπάνιο)
→ πλήρης βλάστηση (κατάφυτος)
- σύμφυση (ιατρ.,
βιολ.) → συμφυΐα, ένωση (συν + φύω)
- περίφυση (σπάνιο) → βλάστηση γύρω
- φύτεμα → η ενέργεια του φυτεύω
- φύτευση → η πράξη της φύτευσης
- φυτεία → το φυτό, η φυτεμένη γη, (ιστορικά) αποικία (αποικία)
- φυτώριο → χώρος παραγωγής φυτών
- φυτικός (ως ουσ. φυτικό έλαιο) → επίθετο ουσιασμένο
- εμφύτευμα (ιατρ.)
→ τεχνητό υλικό που τοποθετείται μέσα στο σώμα (εμ + φύω)
- εμφύτευση → η πράξη της εμφύτευσης
- απόφυση (ανατομία, γεωλογία) → προεξοχή
- έκφυση (ανατομία) → σημείο εκκίνησης μυός ή νεύρου
- πρόσφυση → προσκόλληση, ένωση ιστών ή επιφανειών
- πρόσφυμα
(γλωσσολογία, ιατρική) → αυτό που προσφύεται (π.χ. το πρόσφυμα στη γραμματική: πρόθημα, επίθημα)
- σύμφυση → συμφυΐα, ένωση (συν + φύω)
- σύμφυμα → αυτό που έχει συμφυτευτεί
- φυτοφάρμακο → φάρμακο για φυτά
- φυτολογία → βοτανική (φυτό + λόγος)
- φυτολόγος → βοτανολόγος
- φυτοπλαγκτόν → φυτοπλαγκτόν (φυτό + πλαγκτόν)
Επίθετα
- φυσικός → σχετικός με τη φύση, ο φυσικός (επιστήμονας), και φυσικός = αυτονόητος (φυσικό είναι)
- φυτικός → σχετικός με φυτά (φυτικό έλαιο, φυτική ζωή)
- εμφυτεύσιμος → που μπορεί να εμφυτευτεί
- σύμφυτος → αυτός που έχει φυτευτεί ή έχει αναπτυχθεί μαζί (σύμφυτο με)
- πρόσφυτος (λόγιο)
→ αυτός που έχει φυτευτεί δίπλα, (γλωσσολ.) το πρόσφυμα (πρόσφυση)
- απόφυσικός (σπάνιο) → που προέρχεται από απόφυση
- αυτοφυής → που φύεται μόνος του, αυτοφυής (βλάστηση)
- ενδοφυής → που φύεται μέσα
- νεοφυής → νέος, πρόσφατα αναπτυγμένος (νεοφυής επιχειρηματίας)
- παράφυτος → που φύεται πλάγια
- ευφυής → αυτός που έχει καλή φύση, εξυπνος (ευ + φυής)
- δυσφυής (σπάνιο) → με κακή φύση, κακός
- φυτευτός → που έχει φυτευτεί (αντίθετο του αυτοφυούς)
- φυτεμένος (μετοχή) → που έχει φυτευτεί
- κατάφυτος → πυκνά βλαστημένος (π.χ. κατάφυτος λόφος)
- προσφυής (λόγιο) → αυτός που προσφύεται, που είναι κολλημένος (μεταφορικά: επίμονος)
Ρήματα
- φύω (αρχ.) → γεννώ, παράγω, βλαστάνω, δημιουργώ
- φύομαι (αρχ., μέσο/παθητικό) → φύομαι, γεννιέμαι, βλαστάνω, αυξάνομαι
- φύω (νεοελλ.,
σπάνιο, λόγιο) → φύω = βλαστάνω, αυξάνομαι (σπάνιο, συνήθως σε σύνθετα)
- φυτρώνω (νεοελλ., λαϊκό) → βλαστάνω, φυτρώνω
- φυτρώνω
(μεταφορικά) → εμφανίζομαι ξαφνικά (φύτρωσε από το πουθενά)
- φυτεύω → βάζω φυτό, φυτεύω στον κήπο
- φυτεύομαι (παθητικό) → φυτεύομαι
- αναφύομαι (λόγιο) → αναφύομαι = αναβλαστάνω, ξαναφυτρώνω
- αναφύομαι (για οστά, δόντια) → ανατέλλω
- αποφύομαι (ιατρ.,
βιολ.) → αποφύομαι = βλαστάνω από κάπου (από + φύομαι)
- αποφύω (σπάνιο) → βγάζω απόφυση
- εκφύομαι
(ανατομία) → εκφύομαι = ξεκινώ (για μυς, νεύρο)
- εκφύω (σπάνιο) → παράγω, βλαστάνω
- εμφυτεύω → τοποθετώ τεχνητό υλικό μέσα στο σώμα (ιατρ., οδοντιατρική)
- εμφυτεύομαι (παθητικό) → εμφυτεύομαι
- συμφύομαι (ιατρ., βιολ.) → συμφύομαι = ενώνομαι με φυσική ανάπτυξη
- συμφυτεύω (σπάνιο) → φυτεύω μαζί
- περιφυτεύω (σπάνιο) → φυτεύω γύρω-γύρω
- προσφύομαι (ιατρ., βιολ.) → προσφύομαι = προσκολλώμαι σε ιστό
- προσφύω (σπάνιο) → κάνω πρόσφυση
- προσφυτεύω → (νεοελλ., σπάνιο) → μεταφυτεύω
- παραφύομαι (σπάνιο) → φύομαι πλάγια
- καταφυτεύω (σπάνιο) → γεμίζω με φυτά, καταπρασινίζω
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- physics αγγλικά φυσική (επιστήμη)
- physical αγγλικά φυσικός
- physique (γαλλ.) αγγλικά, γαλλικά φυσική κατάσταση, σωματική διάπλαση
- physiognomy αγγλικά φυσιογνωμία
- physiology αγγλικά φυσιολογία
- physician (ιατρός) αγγλικά φυσικός (γιατρός στην παλαιά αγγλική)
- physic (παλαιό: φάρμακο) αγγλικά φυσική (θεραπεία)
- epiphyte (βοτ.) αγγλικά επιφύτο (επί + φυτό)
- neophyte αγγλικά νεοφυής (αρχάριος)
- saprophyte αγγλικά σαπρόφυτο
- hydrophyte αγγλικά υδρόφυτο
- xerophyte αγγλικά ξερόφυτο
- endophyte αγγλικά ενδόφυτο
- phytoplankton αγγλικά φυτοπλαγκτόν
- phytology αγγλικά φυτολογία (βοτανική)
- physiotherapist αγγλικά φυσιοθεραπευτής
- phytosanitary αγγλικά φυτοϋγειονομικός
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.