τελέω-ῶ - τελέομαι-οῦμαι
1. Ερμηνεία
- τελέω-ῶ: εκτελώ # εκπληρώνω # διαπράττω # πραγματοποιώ ευχή # εισακούω # τελώ # προξενώ # παρασκευάζω # πληρώνω # προσφέρω # καταβάλλω # δίνω # δαπανώ # ξοδεύω # συντελώ # υπάγομαι # ανήκω # ιερουργώ # μυώ # κατηχώ # κατατάσσω στους μυημένους # αναγορεύω # εκπληρώνομαι # φτάνω # αφικνούμαι
- τελέομαι-οῦμαι: εκτελούμαι # εκπληρώνομαι # γίνομαι # πραγματοποιούμαι # τελούμαι # σκοτώνομαι # εκλέγομαι # διορίζομαι # αναγορεύομαι # εισακούομαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
τελῶ |
τελῶ |
τελοίην / -οῖμι |
τέλει |
τελεῖν |
τελῶν, οῦσα,οῦν |
|
Π |
ἐτέλουν |
|||||
|
Μ |
τελῶ |
τελέσοιμι |
τελεῖν |
τελῶν, οῦσα,οῦν |
||
|
Α |
ἐτέλεσα |
τελέσω |
τελέσαιμι |
τέλεσον |
τελέσαι |
τελέσας, ασα,αν |
|
Π |
τετέλεκα |
τετελέκώ τετελεκώς ὦ |
τετελέκοιμι τετελεκώς εἴην |
τετελεκώς ἴσθι |
τετελεκέναι |
τετελεκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐτετελέκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
τελοῦμαι |
τελῶμαι |
τελοίμην |
τελοῦ |
τελεῖσθαι |
τελούμενος, η,ον |
|
Π |
ἐτελούμην |
|||||
|
Μ |
τελεσθήσομαι |
τελεσθησοίμην |
τελεσθήσεσθαι |
τελεσθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐτελέσθην ἐτελεσάμην |
τελεσθῶ τελέσωμαι |
τελεσθείην τελεσαίμην |
τελέσθητι τέλεσαι |
τελεσθῆναι τελέσασθαι |
τελεσθείς,
εῖσα,έν τελεσάμενος,
η,ον |
|
Π |
τετέλεσμαι |
τετελεσμένος ὦ |
τετελεσμένος εἴην |
τετέλεσο |
τετελέσθαι |
τετελεσμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐτετελέσμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- τέλος → το πέρας, η ολοκλήρωση, αλλά και ο σκοπός (στα αρχαία: το αποτέλεσμα/σκοπός)
- τελετή → η τυπική/ιερή πράξη, το τελετουργικό δρώμενο
- τελεστήριο → ο χώρος τέλεσης μυστηρίων (π.χ. στην Ελευσίνα)
- τελετουργία → το σύνολο τελετουργικών πράξεων
- τελείωση → η ολοκλήρωση, αλλά και η θανάτωση (λαϊκό)
- ατέλεια → η ελλιπής κατάσταση, αλλά και η απαλλαγή από τέλη/φόρους
- ευτέλεια → η φτήνια, η χαμηλή αξία
- πολυτέλεια → η αφθονία, η μεγάλη δαπάνη για άνεση
- ιδιοτέλεια → η επιδίωξη προσωπικού συμφέροντος
- ανιδιοτέλεια → η αδιαφορία για προσωπικό συμφέρον, η αλτρουϊστική διάθεση
- υποτέλεια → η κατάσταση εξάρτησης και υποταγής
- αποτέλεσμα → αυτό που προκύπτει από πράξη ή διαδικασία
- εκτέλεση → η πραγματοποίηση εντολής, αλλά και η θανάτωση
- εκτελεστής → αυτός που εκτελεί — εντολή, μουσικό έργο ή καταδίκη
- συντέλεια → η κοινή συμβολή, αλλά και η συντέλεια του κόσμου (το τέλος όλων)
- συντελεστής → αυτός που συντελεί, αλλά και ο μαθηματικός συντελεστής
- τελεσίγραφο → το έγγραφο που θέτει τελεσίδικη προθεσμία
- τελώνης → αρχαία: αυτός που εισπράττει τέλη — σήμερα: υπάλληλος τελωνείου
- τελωνείο / τελώνιο → η υπηρεσία ελέγχου εισαγωγών/εξαγωγών και είσπραξης δασμών
- τελευτή → ο θάνατος (λόγιο/ποιητικό)
Επίθετα
- τελικός → αυτός που αφορά το τέλος, ο έσχατος
- τέλειος → αυτός που έχει φτάσει στο πλήρες τέλος/αποτέλεσμα, ο αψεγάδιαστος
- ατελής → αυτός που δεν έχει ολοκληρωθεί, ο ελλιπής
- ευτελής → αυτός που έχει μικρή αξία, ο φτηνός, ο ασήμαντος
- πολυτελής → αυτός που χαρακτηρίζεται από πολυτέλεια
- ιδιοτελής → αυτός που επιδιώκει το προσωπικό του συμφέρον
- ανιδιοτελής → αυτός που δεν επιδιώκει προσωπικό συμφέρον
- υποτελής → αυτός που βρίσκεται υπό εξουσία άλλου, εξαρτημένος
- τελετουργικός → αυτός που αφορά τελετουργία
- αποτελεσματικός → αυτός που φέρνει αποτέλεσμα, ο αποδοτικός
- εκτελεστικός → αυτός που εκτελεί — εκτελεστική εξουσία!
- ανεκτέλεστος → αυτός που δεν έχει εκτελεστεί
- τελεσίδικος → αυτός που δεν επιδέχεται αναίρεση, ο οριστικός
- ατελέσφορος → αυτός που δεν φέρνει αποτέλεσμα, ο μάταιος
- τελεσφόρος → αυτός που φέρνει αποτέλεσμα, ο καρποφόρος
Ρήματα
- τελευτώ → πεθαίνω, ολοκληρώνω (αρχαίο/λόγιο)
- τελώ → εκτελώ, τελώ τελετή, ανήκω («τελώ εν ζωή»)
- τελειώνω → ολοκληρώνω, φτάνω στο τέλος
- αποτελώ → συνιστώ, αποτελώ μέρος συνόλου
- εκτελώ → πραγματοποιώ εντολή, θανατώνω καταδικασμένο
- συντελώ → συμβάλλω, συμμετέχω στην παραγωγή αποτελέσματος
- τελεσφορώ → αποδίδω, φέρνω αποτέλεσμα
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- teleology (αγγλικά) → από τέλος + λόγος — η φιλοσοφία του σκοπού
- telestai (αρχαίο) → οι μυημένοι στα μυστήρια — από το τελώ
- telos (αγγλικά/φιλοσοφία) → χρησιμοποιείται αυτούσιο στη φιλοσοφία
- entelechy (αγγλικά) → από το αριστοτελικό εντελέχεια (= αυτό που έχει το τέλος μέσα του) — η πραγμάτωση δυνατότητας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.