δοκῶ / δοκεῖ - δοκοῦμαι
1. Ερμηνεία
δοκέω-ῶ: φαίνομαι
ότι είμαι # φαίνομαι φανερά # μου φαίνεται # νομίζω # πιστεύω # σκοπεύω # αν
δεν κάνω λάθος # αν δεν απατώμαι
δοκεῖ: μου
φαίνεται εύλογο # αποφασίζω # ορίζω # ψηφίζω, έκφραση επί αποφάσεων του δήμου
και της βουλής
δοκέομαι-οῦμαι:
νομίζομαι # θεωρούμαι, ρήμα παθητικό του δοκέω
2. Σύνταξη
- Με αιτιατική
- Με γενική της αιτίας
- Με αιτιατική του πράγματος και γενική του προσώπου
- Με γενική του προσώπου και μετοχή
- Με δοτική
- Με γενική του προσώπου και εξαρτημένη πρόταση (ὅτι, διότι)
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δοκῶ δοκεῖ |
δοκῶ |
δοκοῖμι |
δόκει |
δοκεῖν |
δοκῶν, οῦσα,οῦν |
|
Π |
ἐδόκουν ἐδόκει |
|||||
|
Μ |
δόξω δόξει |
δόξοιμι |
δόξειν |
δόξων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἔδοξα ἔδοξε |
δόξω |
δόξαιμι |
δόξον |
δόξαι |
δόξας, ασα,αν |
|
Π |
δεδόκηκα δέδοχα δέδοκται |
δεδοκηκώς ὦ δεδοχώς ὦ |
δεδοκηκώς εἴην δεδοχώς εἴην |
δεδοκηκώς ἴσθι δεδοχώς ἴσθι |
δεδοκηκέναι δεδοχέναι |
δεδοκηκώς, υῖα,ός δεδοχώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐδεδοκήκειν ἐδεδόχειν ἐδέδοκτο |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δοκοῦμαι |
δοκῶμαι |
δοκοίμην |
δοκοῦ |
δοκεῖσθαι |
δοκούμενος, η,ον |
|
Α |
ἐδοκήθην ἐδόχθην |
δοκηθῶ |
δοκηθείην |
- |
δοκηθῆναι |
δοκηθείς, εῖσα,έν (κατα)δοχθείς, εῖσα, έν |
|
Π |
δέδοκται |
δεδογμένος ὦ |
δεδογμένος εἴην |
- |
δεδόχθαι |
δεδογμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐδέδοκτο |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- δόγμα → η επίσημη πεποίθηση ή απόφαση (αρχικά: «αυτό που φαίνεται σωστό σε κάποιον»).
- δόξα → η γνώμη που έχουν οι άλλοι για εμάς (φήμη), αλλά και η λαμπρότητα.
- δοκιμή → η εξέταση για να φανεί αν κάτι είναι καλό ή αληθινό.
- δοκιμασία → η δύσκολη εξέταση ή η ταλαιπωρία που ελέγχει τις αντοχές μας.
- δοκίμιο → σύντομο κείμενο που εκθέτει τις απόψεις του συγγραφέα.
- δοκιμαστής → αυτός που ελέγχει την ποιότητα (π.χ. δοκιμαστής κρασιών).
- δοκησίσοφος → αυτός που νομίζει ότι είναι σοφός, ενώ δεν είναι.
- παράδοξο → κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την κοινή λογική/δόξα.
- ορθοδοξία → η ορθή δόξα (πίστη).
- ευδοκία → η καλή θέληση, η ευχαρίστηση.
- προσδοκία → η ελπίδα ή η αναμονή για κάτι που νομίζουμε ότι θα έρθει.
Επίθετα
- δόκιμος, -η, -ο → αυτός που έχει περάσει τη δοκιμή και θεωρείται κατάλληλος/έγκυρος (π.χ. δόκιμος αξιωματικός, δόκιμος όρος).
- αδόκιμος, -η, -ο → αυτός που δεν είναι κατάλληλος ή σωστός (π.χ. αδόκιμη έκφραση).
- δογματικός, -ή, -ό → αυτός που εμμένει αλύγιστα στις απόψεις του.
- έκδοξος / ένδοξος → αυτός που έχει μεγάλη δόξα.
- παράδοξος, -η, -ο → ο περίεργος, ο απροσδόκητος.
- δοκησίχρηστος → αυτός που φαίνεται χρήσιμος.
- ευδόκιμος, -η, -ο → αυτός που έχει επιτυχή πορεία (π.χ. ευδόκιμη υπηρεσία).
- απροσδόκητος, -η, -ο → αυτός που δεν τον περιμέναμε (δεν τον «προσδοκούσαμε»).
Ρήματα
- δοκεί (απρόσωπο) → φαίνεται σωστό (π.χ. «κατά το δοκούν» = όπως φαίνεται σωστό στον καθένα).
- δοκιμάζω / δοκιμάζομαι → εξετάζω την ποιότητα, πειράζω κάτι για να δω αν δουλεύει, ή περνώ βάσανα.
- προσδοκώ → περιμένω κάτι να συμβεί, ελπίζω.
- ευδοκώ → έχω την καλή διάθεση να κάνω κάτι (κυρίως για τον Θεό ή ανώτερους).
- ευδοκιμώ → προοδεύω, αναπτύσσομαι καλά (π.χ. «τα φυτά ευδοκιμούν σε υγρό κλίμα»).
- καταδοκιμάζω → εγκρίνω πλήρως (αρχαίο).
- δοξάζω → αποδίδω τιμές σε κάποιον, ή (αρχαία) νομίζω/πιστεύω.
- αποδοκιμάζω → εκφράζω την αντίθεσή μου, κρίνω κάτι ως κακό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.