εἴμι / ἔρχομαι
1. Ερμηνεία
- ἔρχομαι: βαδίζω # ταξιδεύω # οδεύω # περπατώ # έρχομαι # πάω # φτάνω # πιάνω κουβέντα # μεταχειρίζομαι # πρόκειται να # διέρχομαι # προφτάνω # έρχομαι αμέσως στο προκείμενο # αναχωρώ
- εἶμι: πορεύομαι # περπατώ # πηγαίνω # πάω # έρχομαι # προχωρώ
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἔρχομαι |
ἴω |
ἰοίην ἴοιμι |
ἴθι |
ἰέναι |
ἰών, οῦσα,όν |
|
Π |
ᾖα και ᾔειν |
|||||
|
Μ |
εἶμι |
ἰοίην ἴοιμι |
ἰέναι |
ἰών, οῦσα,όν |
||
|
Α |
ἦλθον |
ἔλθω |
ἔλθοιμι |
ἐλθέ |
ἐλθεῖν |
ἐλθών, οῦσα,όν |
|
Π |
ἐλήλυθα |
ἐληλύθω ἐληλυθώς ὦ |
ἐληλύθοιμι ἐληλυθώς εἴην |
ἐληλυθώς ἴσθι |
ἐληλυθέναι |
ἐληλυθώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐληλύθειν |
- Το ρήμα ἔρχομαι κλίνεται μόνο στην οριστική του ενεστώτα, τις υπόλοιπες εγκλίσεις τις δανείζεται από το ρήμα εἶμι.
- Το ρήμα εἶμι έχει σημασία ενεστώτα και μέλλοντα
- Η προστακτική αορίστου του αορίστου β΄ τονίζεται στο β΄ ενικό πρόσωπο στην λήγουσα κατ’ εξαίρεση στα ρήματα:
- λαμβάνω: λαβέ
- ἔρχομαι: ἐλθέ
- λέγω: εἰπέ
- μανθάνω: μαθέ & μάθε
- εὑρίσκω: εὑρέ
4. Παράγωγα
1. Η οικογένεια του ρήματος ΕΙΜΙ (Ρίζα: ι-)
Οι λέξεις αυτής
της οικογένειας δηλώνουν την κίνηση, το πέρασμα, την κατεύθυνση, αλλά και αυτόν
που «μπαίνει μέσα» με θράσος.
Ουσιαστικά
- εισιτήριο → το έγγραφο που σου επιτρέπει να μπεις κάπου (εἴς + ἰέναι [απαρέμφατο του εἶμι])
- εξιτήριο → το έγγραφο που σου επιτρέπει να βγεις (π.χ. από το νοσοκομείο) (ἐξ + ἰέναι)
- ισθμός → η στενή λωρίδα γης που συνδέει δύο στεριές (αρχική σημασία: «το πέρασμα», από το θέμα ι- με την κατάληξη -θμός)
- Ίσθμια → τα αρχαία πανελλήνια αθλητικά γεγονότα που τελούνταν στον Ισθμό της Κορίνθου
- οι ανιόντες → οι πρόγονοι, αυτοί που πάνε προς τα πάνω στο γενεαλογικό δέντρο (μετοχή ἀνιών του ρήματος ἄνειμι)
- οι κατιόντες → οι απόγονοι, αυτοί που πάνε προς τα κάτω στο γενεαλογικό δέντρο (μετοχή κατιών του ρήματος κάτειμι)
Επίθετα / Ουσιαστικοποιημένα
- ιταμός → ο θρασύς, ο προκλητικός (αρχικά σήμαινε «αυτός που ορμάει μπροστά, που πάει με φόρα», από το θέμα ι-)
- προσιτός → αυτός στον οποίο μπορείς να πας κοντά, ο εύκολος στην προσέγγιση (πρός + ἰτός [ρηματικό επίθετο του εἶμι])
- δυσπρόσιτος → αυτός που προσεγγίζεται δύσκολα
- εξίτηλος → αυτός που ξεθωριάζει, που «φεύγει» με τον χρόνο (ἐξ + ἰτεος)
- ανεξίτηλος → αυτός που δεν σβήνει, που δεν φεύγει (π.χ. ανεξίτηλος μαρκαδόρος)
- η ανιούσα → η ανοδική πορεία, η γραμμή που πάει προς τα πάνω
- η κατιούσα → η πτωτική πορεία, ο κατήφορος
2. Η οικογένεια του ρήματος ΕΡΧΟΜΑΙ (Ρίζα: ἐρχ- / ἐλευθ- / ἐλθ-)
Οι λέξεις αυτής της οικογένειας βασίζονται κυρίως στο θέμα
του αορίστου (ἦλθον) και της μετοχής (ἐληλυθώς), δηλώνοντας την άφιξη, τη
συγκέντρωση ή την καταγωγή.
Ουσιαστικά
- έλευση → ο ερχομός, η άφιξη κάποιου (από το θέμα ἐλευθ-)
- Ελευσίνα → η αρχαία ιερή πόλη της Αττικής (ονομάστηκε έτσι επειδή εκεί «έφτασε» / κατέφυγε η θεά Δήμητρα ψάχνοντας την Περσεφόνη)
- Ελευσίνιος → ο κάτοικος ή αυτός που σχετίζεται με την Ελευσίνα (π.χ. Ελευσίνια Μυστήρια)
- παρέλευση → το πέρασμα (κυρίως του χρόνου, π.χ. «με την παρέλευση του χρόνου»)
- προσέλευση → η προσέρχιση των ανθρώπων σε έναν χώρο (π.χ. η προσέλευση των ψηφοφόρων)
- συνέλευση → η συγκέντρωση ανθρώπων που «έρχονται μαζί» για να αποφασίσουν (π.ε. γενική συνέλευση)
- διέλευση → το πέρασμα μέσα από έναν χώρο
- επέλευση → είναι το γεγονός ότι κάτι έρχεται και ξεσπά, π.χ. η επέλευση του χειμώνα
- προσηλυτισμός → η προσπάθεια να παρασύρεις κάποιον στη δική σου θρησκεία ή ιδεολογία (από το προσήλυτος)
- έπηλυς → ο ξένος, αυτός που ήρθε απέξω και εγκαταστάθηκε σε έναν τόπο (ἐπί + ἤλυθον)
Ρήματα
- έρχομαι → κινούμαι προς έναν τόπο, φτάνω
- επέρχομαι → πλησιάζω με απειλητικό τρόπο, ξεσπώ (για φαινόμενα ή γεγονότα)
- παρέρχομαι → περνώ δίπλα από κάτι, προσπερνώ (για τον χρόνο: χάνομαι, σβήνω)
- προσέρχομαι → πηγαίνω προς ένα σημείο, εμφανίζομαι κάπου
- συνέρχομαι → έρχομαι στα συγκαλά μου, συνέρχομαι από λιποθυμία (αρχικά: συγκεντρώνομαι μαζί με άλλους)
- διέρχομαι → περνώ μέσα από έναν χώρο ή μια φάση (π.χ. «διέρχομαι κρίση»)
- προσηλυτίζω → κάνω κάποιον «προσήλυτο» (δηλαδή κάποιον που προσ-ήλθε στη δική μου πίστη)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.