δύναμαι
1. Ερμηνεία
δύναμαι: μπορώ #
δύναμαι # ημπορώ # είμαι σε κατάσταση # έχω δύναμη # είμαι δυνατός # αξίζω #
αντιστοιχώ # ισοδυναμώ # έχω πέραση # περνώ # δηλώνω # σημαίνω # εμφαίνω #
ισούμαι # είμαι ίσος # συμποσούμαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
δύναμαι |
δύνωμαι |
δυναίμην |
δύνω |
δύνασθαι |
δυνάμενος, η,ον |
|
Π |
ἐδυνάμην ἠδυνάμην |
|||||
|
Μ |
δυνήσομαι |
δυνησοίμην |
δυνήσεσθαι |
δυνησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐδυνήθην ἠδυνήθην ἠδηνάσθην |
δυνηθῶ |
δυνηθείην |
δυνήθητι |
δυνηθῆναι |
δυνηθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
δεδύνημαι |
δεδυνημένος ὦ |
δεδυνημένος εἴην |
δεδύνησο |
δεδυνῆσθαι |
δεδυνημένος, η,ον |
|
Υ |
ἐδεδυνήμην |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
Το ρήμα δύναμαι ανήκει στη Β΄ Συζυγία και είναι φωνηεντόληκτο. Κλίνεται κατά το ἵσταμαι.
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- δύναμη → η ισχύς, η σωματική ή ψυχική αντοχή, αλλά και η θεμελιώδης έννοια της Φυσικής.
- δυναμισμός → η ζωτικότητα, η ενεργικότητα και η ορμή ενός ανθρώπου.
- δυναμικότητα → η μέγιστη ικανότητα παραγωγής ή απόδοσης ενός συστήματος, εργοστασίου ή ατόμου.
- δυνατότητα → η ευκαιρία, το περιθώριο ή η ικανότητα να γίνει κάτι.
- δυνητικότητα → η κατάσταση αυτού που είναι πιθανό ή ενδεχόμενο να συμβεί στο μέλλον, το εφικτό.
- δυνάμωμα → η ενίσχυση, η πράξη τού να γίνεται κάτι πιο ισχυρό.
- εκδυνάμωση → (ή ενδυνάμωση) η διαδικασία παροχής δύναμης ή εξουσίας σε κάποιον.
- δυναμίτης → το γνωστό εκρηκτικό υλικό (που ονομάστηκε έτσι από την τεράστια δύναμή του).
- δυναμίτιδα → (λόγιος/παλαιότερος τύπος) η γόμωση ή η ουσία του δυναμίτη.
- δυνάστης → ο αυταρχικός ηγεμόνας, ο τύραννος που επιβάλλεται με τη βία.
- δυναστεία → η σειρά ηγεμόνων ή αρχόντων που προέρχονται από την ίδια οικογένεια.
- αδυναμία → η έλλειψη σωματικής ή ψυχικής δύναμης, αλλά και η ιδιαίτερη συμπάθεια σε κάποιον (π.χ. «έχω αδυναμία στην κόρη μου»).
Επίθετα και Επιρρήματα
- δυνατός, -ή, -ό → αυτός που έχει ισχύ, ο εύρωστος, ο εφικτός.
- δυναμικός, -ή, -ό → ο δραστήριος, αυτός που χαρακτηρίζεται από ορμή και αποφασιστικότητα.
- δυναμωτικός, -ή, -ό → αυτός που δίνει ενέργεια και δύναμη (π.χ. «δυναμωτικό σιρόπι»).
- δυνητικός, -ή, -ό → ο πιθανός, αυτός που μπορεί να υπάρξει ή να εκδηλωθεί υπό προϋποθέσεις (π.χ. «δυνητικός κίνδυνος»).
- πολυδύναμος, -η, -ο → αυτός που έχει πολλές και διαφορετικές δυνατότητες ή εφαρμογές (π.χ. «πολυδύναμο κέντρο»).
- δυναστευτικός, -ή, -ό → αυτός που ανήκει ή ταιριάζει σε δυναστεία ή δυνάστη.
- καταδυναστευτικός, -ή, -ό → ο άκρως καταπιεστικός, αυτός που στερεί την ελευθερία.
- αδύνατος, -η, -ο → ο λιπόσαρκος (χονδρός-αδύνατος), ο ανίσχυρος, ή αυτός που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί (ανέφικτος).
Επιρρήματα
- δυνατά → με μεγάλη ένταση, με ισχύ.
- δυναμικά → με αποφασιστικότητα, ενεργητικά και με ορμή.
Ρήματα
- δύναμαι → (λόγιο) μπορώ, έχω την ικανότητα.
- δυναμώνω → αποκτώ δύναμη ή δίνω δύναμη σε κάποιον/κάτι (π.χ. «δυναμώνω τη φωνή»).
- εκδυναμώνω → (συχνότερα χρησιμοποιείται ως ενδυναμώνω) ενισχύω, καθιστώ κάτι πιο ισχυρό.
- δυναμιτίζω → ανατινάζω με δυναμίτη, ή (μεταφορικά) τορπιλίζω μια κατάσταση, καταστρέφω μια συμφωνία.
- δυναστεύω → κυβερνώ αυταρχικά, καταπιέζω έναν λαό ή έναν άνθρωπο.
- καταδυναστεύω → βασανίζω, κατατυραννώ, ασκώ σκληρή και παρατεταμένη καταπίεση.
Στις ευρωπαϊκες
γλώσσες
- Dynamic / Dynamique / Dynamisch: (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά)
- Dynamics: Η Δυναμική, ο κλάδος της μηχανικής που μελετά τις δυνάμεις και την κίνηση.
- Dynamo: (Διεθνής όρος) Το δυναμό. Η συσκευή που μετατρέπει τη μηχανική ενέργεια σε ηλεκτρική.
- Aerodynamics / Thermodynamics: Η Αεροδυναμική και η Θερμοδυναμική.
- Dynamometer: Το δυναμόμετρο, το όργανο μέτρησης της ισχύος.
- Dynamite: (Αγγλικά, Γαλλικά) Ο δυναμίτης.
- Dynamit: (Γερμανικά).
- Dynamitero / Dynamiteur: Ο δυναμιτιστής (αυτός που χειρίζεται εκρηκτικά).
- Dynasty / Dynastie: (Αγγλικά, Γαλλικά, Γερμανικά) Η δυναστεία. Χρησιμοποιείται για βασιλικούς οίκους, αλλά και μεταφορικά για ισχυρές οικογένειες στον χώρο των επιχειρήσεων.
- Dynast: Ο δυνάστης (με την έννοια του μέλους μιας δυναστείας ή ενός ισχυρού ηγεμόνα).
- Dyne (Δύνη): Μονάδα μέτρησης της δύναμης στο σύστημα CGS (Centimetre-Gram-Second).
- Kilodyne / Megadyne: Πολλαπλάσια της δύνης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.