βαίνω - βαίνομαι
1. Ερμηνεία
βαίνω - βαίνομαι:
(ως αμετάβατο) βαίνω # επιβαίνω # πάω # πηγαίνω # παγαίνω # πάγω # υπάγω #
μεταβαίνω # βαδίζω # περπατώ # πορεύομαι # αναχωρώ # απέρχομαι # φεύγω # σηκώνω
το πόδι # πατώ σταθερά το πόδι # στηρίζομαι # πατώ γερά # ακολουθώ ποιητικό
μέτρο # στέκω # ίσταμαι # ευρίσκομαι # είμαι
(ως μεταβατικό)
καβαλικεύω (για ζώα) # οχεύω # βατεύω (για ζώα) # καβαλώ (για ζώα) # μαρκαλίζω
(για ζώα) # πηδώ (για ζώα) # ανεβάζω # κατεβάζω # βγάζω έξω
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
βαίνω |
βαίνω |
βαίνοιμι |
βαῖνε |
βαίνειν |
βαίνων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔβαινον |
|||||
|
Μ |
βήσομαι |
βησοίμην |
βήσεσθαι |
βησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔβην |
βῶ |
βαίην |
βῆθι |
βῆναι |
βάς, βᾶσα, βάν |
|
Π |
βέβηκα |
βεβήκω βεβηκώς ὦ |
βεβήκοιμι βεβηκώς εἴην |
βεβηκώς ἴσθι |
βεβηκέναι |
βεβηκώς, υῖα,ός βεβώς,ῶσα |
|
Υ |
ἐβεβήκειν |
Ο αόριστος β΄ ἔβην κλίνεται κατά τους αορίστους β΄ των ρημάτων β΄ συζυγίας (βλ. γραμματική)
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
βαίνομαι |
βαίνωμαι |
βαινοίμην |
βαίνου |
βαίνεσθαι |
βαινόμενος, η,ον |
|
Π |
- |
|||||
|
Μ |
(βαθήσομαι) |
βαθησοίμην |
βαθήσεσθαι |
βαθησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐβάθην |
βαθῶ |
βαθείην |
βάθητι |
βαθῆναι |
βαθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
βέβαμαι |
βεβαμένος ὦ |
βεβαμένος εἴην |
βέβασο |
βεβᾶσθαι |
βεβαμένος, η,ον |
|
Υ |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- βάση → το στήριγμα, το κατώτερο μέρος ενός αντικειμένου, αλλά και το θεμέλιο μιας ιδέας (βά-ση)
- βήμα → η απόσταση που διανύει κανείς προεκτείνοντας το πόδι, αλλά και η εξέδρα των ομιλητών
- βάθρο → το στήριγμα, το στερεό υπόβαθρο πάνω στο οποίο τοποθετείται ένα άγαλμα ή μια κατασκευή
- βαθμός → η μονάδα μέτρησης (π.χ. θερμοκρασίας), η αξιολόγηση επίδοσης ή το αξίωμα στην ιεραρχία
- βαθμίδα → το σκαλοπάτι, αλλά και το στάδιο μιας εξελικτικής πορείας
- βάδισμα → ο τρόπος με τον οποίο περπατάει κανείς (από το ρήμα βαδίζω)
- βωμός → η υπερυψωμένη κατασκευή για θυσίες (αρχικά σήμαινε το υπερυψωμένο σημείο όπου ανεβαίνει κανείς, από το θέμα βω-)
- διάβαση → το πέρασμα από τη μία πλευρά στην άλλη (π.χ. διάβαση πεζών)
- διάβημα → η επίσημη διπλωματική ή πολιτική ενέργεια, η διαμαρτυρία
- διαβάτης → ο οδοιπόρος, αυτός που περνάει από έναν δρόμο
- κατάβαση → η πορεία προς τα κάτω, το κατέβασμα
- ανάβαση → η πορεία προς τα πάνω, το ανέβασμα
- αναβάτης → αυτός που ιππεύει ένα ζώο ή οδηγεί δίτροχο όχημα
- υπέρβαση → το ξεπέρασμα ενός ορίου, μιας δυσκολίας ή ενός κανόνα
- απόβαση → η αποβίβαση στρατευμάτων από τη θάλασσα στην ξηρά
- έκβαση → το τελικό αποτέλεσμα, η κατάληξη μιας υπόθεσης
- πρόσβαση → η δυνατότητα να πλησιάσει κανείς ένα μέρος ή να χρησιμοποιήσει κάτι
- μετάβαση → το πέρασμα από μια κατάσταση ή ένα μέρος σε ένα άλλο
- παράβαση → η αθέτηση ενός νόμου, κανόνα ή καθήκοντος
- παραβάτης → αυτός που παραβιάζει τον νόμο
- αναβάθμιση → η άνοδος σε ανώτερη ποιότητα, θέση ή επίπεδο
- υποβάθμιση → η πτώση σε κατώτερη ποιότητα, θέση ή επίπεδο
Επίθετα
- βατός, -ή, -ό → αυτός που είναι προσπελάσιμος, εύκολος ή κατανοητός
- άβατος, -η, -ο → αυτός που δεν επιτρέπεται ή δεν μπορεί κανείς να τον πατήσει, ο απροσπέλαστος (π.χ. το Άβατο του Αγίου Όρους)
- αδιάβατος, -η, -ο → αυτός από τον οποίο δεν μπορείς να περάσεις, ο αποκλεισμένος (π.χ. αδιάβατοι δρόμοι)
- υπερβατός, -ή, -ό → αυτός που ξεπερνά τα συνηθισμένα όρια (στη γραμματική: το σχήμα υπερβατό, όπου μεσολαβούν λέξεις ανάμεσα σε δύο που συνδέονται συντακτικά)
- υπερβατικός, -ή, -ό → αυτός που ξεπερνά την εμπειρία και τον υλικό κόσμο, ο μεταφυσικός
- αποβατικός, -ή, -ό → αυτός που σχετίζεται με την απόβαση (π.χ. αποβατικές επιχειρήσεις)
- μεταβατικός, -ή, -ό → αυτός που αποτελεί στάδιο περάσματος (π.χ. μεταβατική περίοδος), αλλά και το ρήμα που η ενέργειά του πηγαίνει σε αντικείμενο
- απαράβατος, -η, -ο → αυτός που δεν πρέπει ποτέ να παραβιαστεί, ο απόλυτος (π.χ. απαράβατος όρος)
Ρήματα
- βαίνω → πορεύομαι, εξελίσσομαι (π.χ. «τα πράγματα βαίνουν καλώς»)
- βαδίζω → περπατώ (προέρχεται από το αρχαίο επίρρημα βάδην = βήμα-βήμα, σιγά-σιγά)
- διαβαίνω → περνώ μέσα από κάτι ή απέναντι, αλλά και (για τον χρόνο) κυλώ
- καταβαίνω / κατεβαίνω → κινούμαι προς τα κάτω
- αναβαίνω / ανεβαίνω → κινούμαι προς τα πάνω
- υπερβαίνω → ξεπερνώ ένα όριο ή μια ποσότητα
- αποβαίνω → καταλήγω να είμαι, γίνομαι (π.χ. «η απόφαση απέβη μοιραία»)
- βγαίνω → (από το αρχαίο ἐκβαίνω) κινούμαι προς τα έξω
- μπαίνω → (από το αρχαίο ἐμβαίνω) κινούμαι προς τα μέσα
- προσβαίνω (αρχαίο) → πλησιάζω, βαδίζω προς ένα μέρος
- μεταβαίνω → πηγαίνω σε έναν άλλο τόπο
- παραβαίνω → παραβιάζω έναν κανόνα ή μια εντολή
- αναβαθμίζω → ανεβάζω κάτι επίπεδο, το βελτιώνω
- υποβαθμίζω → μειώνω την αξία ή την ποιότητα κάποιου πράγματος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.