πειράω-ῶ - πειράομαι-ῶμαι
1. Ερμηνεία
- πειράω-ῶ: δοκιμάζω # αποπειρώμαι # επιχειρώ (με σύνδεση του ως) # δοκιμάζω κάποιον # εφορμώ εναντίον τινός # προσβάλλω # κάνω προσπάθεια αποπλάνησης
- πειράομαι-ῶμαι: δοκιμάζω # δοκιμάζομαι # προσπαθώ να κάνω κάτι # αποπειρώμαι # επιχειρώ # αγωνίζομαι # βάζω τα δυνατά μου # ενεργώ με ζήλο # καταβάλλω κόπους # ελέγχω # εξετάζω # διαγωνίζομαι # προσπαθώ να κυριεύσω # επιτίθεμαι
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
πειρῶ |
πειρῶ |
πειρῴην / πειρῷμι |
πείρα |
πειρᾶν |
πειρῶν, ῶσα,ῶν |
|
Π |
ἐπείρων |
|||||
|
Μ |
πειράσω |
πειράσοιμι |
πειράσειν |
πειράσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἐπείρασα |
πειράσω |
πειράσαιμι |
πείρασον |
πειρᾶσαι |
πειράσας, ασα,αν |
|
Π |
πεπείρακα πειράσας ἔχω |
πεπειράκω πεπειρακώς ὦ |
πεπειράκοιμι πεπειρακώς εἴην |
πεπειρακώς ἴσθι |
πεπειρακέναι |
πεπειρακώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐπεπειράκειν πειράσας εἶχον |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
πειρῶμαι |
πειρῶμαι |
πειρῴμην |
πειρῶ |
πειρᾶσθαι |
πειρώμενος, η,ον |
|
Π |
ἐπειρώμην |
|||||
|
Μ |
πειράσομαι πειραθήσοαμι |
πειρασοίμην πειραθησοίμην |
πειράσεσθαι πειραθήσεσθαι |
πειρασόμενος, η,ον πειραθησόμενος, η, ον |
||
|
Α |
ἐπειρασάμην ἐπειράθην |
πειράσωμαι πειραθῶ |
πειρασαίμην πειραθείην |
πείρασαι πειράθητι |
πειράσασθαι πειραθῆναι |
πειρασάμενος, η,ον πειραθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
πεπείραμαι |
πεπειραμένος ὦ |
πεπειραμένος εἴην |
πεπείρασο |
πεπειρᾶσθαι |
πεπειραμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐπεπειράμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- πεῖρα - η γνώση που αποκτάται μέσα από τη ζωή, τις δοκιμές και την πρακτική τριβή
- πειρασμός - το πρόσωπο, το πράγμα ή η κατάσταση που μας δελεάζει να κάνουμε κάτι (μας «δοκιμάζει»)
- πείραμα - η ελεγχόμενη δοκιμή που γίνεται για να επιβεβαιωθεί ή να απορριφθεί μια επιστημονική υπόθεση
- πειραματισμός - η διαδικασία εκτέλεσης πειραμάτων ή η τάση για συνεχείς νέες δοκιμές (π.χ. στην τέχνη)
- πειραματόζωο - το ζώο που χρησιμοποιείται για τη διεξαγωγή επιστημονικών πειραμάτων
- πειρατής - (από το πειράομαι = επιχειρώ, ρισκάρω) αυτός που κάνει επιθέσεις σε πλοία, ο θαλασσινός ληστής που ρισκάρει τη ζωή του για το κέρδος
- πειρατεία - η παράνομη επίθεση και ληστεία πλοίων (και σήμερα: η παράνομη αντιγραφή πνευματικών έργων)
- απόπειρα - η προσπάθεια να γίνει κάτι, χωρίς όμως να είναι βέβαιο το αποτέλεσμα (συχνά για παράνομες πράξεις, π.χ. απόπειρα κλοπής)
- εμπειρία - η γνώση ή το βίωμα που αποκτά κανείς συμμετέχοντας ενεργά σε κάτι
- εμπειρισμός - (φιλοσοφικός όρος) η θεωρία που δέχεται ότι όλη η γνώση μας προέρχεται αποκλειστικά από τις αισθήσεις και την εμπειρία
Επίθετα
- έμπειρος / πεπειραμένος - αυτός που έχει μεγάλη πείρα και γνώση σε έναν τομέα
- άπειρος - αυτός που δεν έχει καθόλου πείρα, ο πρωτάρης (Προσοχή: το άπειρος = χωρίς τέλος, προέρχεται από το α- + πέρας)
- πειραματικός - αυτός που βασίζεται στο πείραμα ή χρησιμεύει για πείραμα (π.χ. πειραματικό σχολείο, πειραματική φάση)
- πειραστικός - αυτός που προκαλεί πειρασμό, ο δελεαστικός
- πειρατικός - αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στους πειρατές (π.χ. πειρατικό καράβι, πειρατικό λογισμικό)
- εμπειρικός - αυτός που βασίζεται στην πράξη και την εμπειρία και όχι στην επιστημονική θεωρία (π.χ. εμπειρική μέθοδος)
Ρήματα
- πειράζω - (αρχικά σήμαινε «δοκιμάζω την αντοχή κάποιου», σήμερα: ενοχλώ, αστειεύομαι, βλάπτω, ή δελεάζω)
- πειράομαι / πειρώμαι - προσπαθώ (χρησιμοποιείται σήμερα σπάνια, μόνο σε λόγιες μετοχές, π.χ. «πειρώμενος να εξηγήσει...»)
- αποπειρώμαι - προσπαθώ να κάνω κάτι (συνήθως δύσκολο ή παράνομο), επιχειρώ μια απόπειρα
- πειραματίζομαι - κάνω πειράματα, δοκιμάζω νέες ιδέες ή μεθόδους στην πράξη
- εμπειρώ - (αρχαίο ρήμα, σήμερα επιβιώνει μόνο η μετοχή εμπειραμένος = ο πολύ έμπειρος, που έχει «ψηθεί» στη ζωή)
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες:
- Η ρίζα αυτή έδωσε πολύ βασικές λέξεις για την επιστήμη και τη φιλοσοφία σε όλο τον κόσμο:
- empirical - ο εμπειρικός (αγγλικά, γαλλικά κ.λπ.)
- empiricism - ο εμπειρισμός
- pirate / piracy - ο πειρατής / η πειρατεία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.