ἄγω - ἄγομαι
1. Ερμηνεία
ἄγω: άγω #
μεταφέρω # φέρω # κομίζω # οδηγώ # διευθύνω # τελώ # εορτάζω # έχω # ζυγίζω #
έλκω # εκτιμώ # λογαριάζω # ανατρέφω # διαπαιδαγωγώ, ἄγομαι: πάω # υπάγω #
πορεύομαι # τραβώ μπροστά # πηγαίνω, ρήμα αμετάβατο του ἄγω & φέρνω μαζί
μου # έχω μαζί μου # παίρνω (γυναίκα κλπ) # υπάγω # πορεύομαι # τραβώ (μπροστά)
# πηγαίνω, ρήμα μέσο του ἄγω
2. Σύνταξη
- Με αιτιατική
- Αμετάβατο
- Το μέσο με αιτιατική
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἄγω |
ἄγω |
ἄγοιμι |
ἄγε |
ἄγειν |
ἄγων,ουσα,ον |
|
Π |
ἤγον |
|||||
|
Μ |
ἄξω |
ἄξοιμι |
ἄξειν |
ἄξων,ουσα,ον |
||
|
Α |
ἤγαγον |
ἀγάγω |
ἀγάγοιμι |
ἄγαγε |
ἀγαγεῖν |
ἀγαγών,ουσα,ον |
|
Π |
ἦχα ἀγήοχα |
ἀγηοχώς ὦ |
ἀγηοχώς εἴην |
ἀγηοχώς ἴσθι |
ἀγηοχέναι |
ἀγηοχώς,υῖα,ός |
|
Υ |
ἤχειν ἠγηόχειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἄγομαι |
ἄγωμαι |
ἀγοίμην |
ἄγου |
ἄγεσθαι |
ἀγόμενος,η,ον |
|
Π |
ἠγόμην |
|||||
|
Μ |
ἀχθήσομαι ἄξομαι |
ἀχθησοίμην ἀξοίμην |
ἀχθήσεσθαι ἄξεσθαι |
ἀχθησόμενος,η,ον ἀξόμενος,η,ον |
||
|
Α |
ἤχθην ἠγαγόμην |
ἀχθῶ ἀγάγωμαι |
ἀχθείην ἀγαγοίμην |
ἄχθητι ἀγαγοῦ |
ἀχθῆναι ἀγαγέσθαι |
ἀχθείς,εῖσα,έν ἀγαγόμενος,η,ον |
|
Π |
ἦγμαι |
ἠγμένος ὦ |
ἠγμένος εἴην |
ἠγμένος ἴσθι |
ἦχθαι |
ἠγμένος,η,ον |
|
Υ |
ἤγμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- αγών → η πάλη, ο αγώνας — αρχαία: κάθε δημόσια διαγωνιστική συνάθροιση
- αγωνία → η έντονη αγωνία — κυριολεκτικά «η κατάσταση του αγώνα»
- αγωνιστής → αυτός που αγωνίζεται
- αγωνιστικότητα → η ικανότητα και διάθεση για αγώνα
- αγωγός → αυτός που οδηγεί — αγωγός νερού, ηλεκτρισμού
- αγωγή → η διαπαιδαγώγηση, αλλά και η νομική αγωγή — κυριολεκτικά «η οδήγηση»
- αγωγεύς → ο αρχαίος οδηγός αλόγων, ο ηνίοχος
- αγέλη → το κοπάδι — κυριολεκτικά «αυτό που οδηγείται μαζί»
- άγημα → το στρατιωτικό άγημα — η επίλεκτη μονάδα που «οδηγεί» την παρέλαση
- άξονας → ο κεντρικός άξονας — κυριολεκτικά «αυτός που οδηγεί/φέρει»
- άμαξα → η άμαξα, το όχημα — κυριολεκτικά «αυτό που οδηγείται» (αμ + άγω)
- αναγωγή → η επαναφορά σε αρχή — μαθηματική, χημική, λογική
- εισαγωγή → η εισαγωγή σε βιβλίο ή χώρα — κυριολεκτικά «οδήγηση μέσα»
- εισαγωγέας → αυτός που εισάγει εμπορεύματα
- προσαγωγή → η προσαγωγή ενώπιον αρχής
- προαγωγή → η επαγγελματική άνοδος — κυριολεκτικά «οδήγηση μπροστά»
- συναγωγή → η συνάθροιση — αλλά και η εβραϊκή συναγωγή!
- σύναξη → η εκκλησιαστική συνάθροιση — από το συνάγω
- συναξάρι → το βιβλίο βίων αγίων — κυριολεκτικά «αυτό που συνάγει τις αγιολογίες»
- απαγωγή → η απαγωγή προσώπου, αλλά και η λογική απαγωγή
- παραγωγή → η παραγωγή αγαθών — κυριολεκτικά «οδήγηση παράπλευρα»
- παράγωγο → αυτό που παράγεται — μαθηματικό, γλωσσολογικό, οικονομικό
- παραγωγός → αυτός που παράγει
- επαγωγή → η λογική επαγωγή — «οδήγηση προς» συμπέρασμα
- καταγωγή → η καταγωγή, η προέλευση — κυριολεκτικά «οδήγηση προς τα κάτω/πίσω»
- απόγονος → αυτός που κατάγεται από — κυριολεκτικά «οδηγημένος από»
- ξεναγός → αυτός που οδηγεί ξένους — ο τουριστικός οδηγός
- στρατηγός → ο αρχηγός του στρατού — κυριολεκτικά «αυτός που οδηγεί τον στρατό»
- στρατηγία → η τέχνη του στρατηγού, αλλά και κάθε σχέδιο δράσης
- στρατηγείο → το επιτελικό κέντρο
- λοχαγός → ο διοικητής λόχου — κυριολεκτικά «αυτός που οδηγεί τον λόχο»
- χορηγός → αρχαία: αυτός που χρηματοδοτεί χορό — σήμερα: ο χρηματοδότης
- χορηγία → η χρηματοδότηση, η υποστήριξη
- παιδαγωγός → αυτός που οδηγεί το παιδί — αρχαία: ο δούλος που συνόδευε το παιδί στο σχολείο!
- παιδαγωγία → η επιστήμη της αγωγής παιδιών
- δημαγωγός → αυτός που οδηγεί τον δήμο — με αρνητική χροιά: ο λαϊκιστής
- δημαγωγία → η χειραγώγηση του λαού
- χειραγωγός → αυτός που οδηγεί από το χέρι
- χειραγώγηση → η καθοδήγηση — αλλά και η χειριστική επιρροή!
- ψυχαγωγία → η «αγωγή της ψυχής» — η ψυχαγώγηση, η διασκέδαση
- ψυχαγωγός → αυτός που ψυχαγωγεί
- αγωγιμότητα → η ικανότητα αγωγής ηλεκτρισμού ή θερμότητας
Επίθετα
- άξιος → αυτός που αξίζει — κυριολεκτικά «αυτός που έχει αντίβαρο, ισοζυγίζεται»
- αγώγιμος → αυτός που μπορεί να αχθεί ενώπιον δικαστηρίου — νομικός όρος
- ανάγωγος → αυτός που δεν έχει αγωγή, ο αγροίκος — κυριολεκτικά «χωρίς οδήγηση»
- παρείσακτος → αυτός που έχει εισαχθεί παρά κανόνες, ο ξένος σώμα — «παρεισάχθηκε κρυφά»
- εισακτέος → αυτός που πρέπει να εισαχθεί — π.χ. εισακτέοι φοιτητές
- προακτέος → αυτός που πρέπει να προαχθεί
- απαγωγικός → αυτός που αφορά απαγωγή — λογική ή ποινική
- προαγωγικός → αυτός που αφορά ή οδηγεί σε προαγωγή
- στρατηγικός → αυτός που αφορά στρατηγική
Ρήματα
- άγω → οδηγώ, φέρω, μεταφέρω
- αγωνίζομαι → παλεύω, αγωνίζομαι
- αγωνιώ → νιώθω αγωνία, ανησυχώ έντονα
- αγωνιάζω → ανησυχώ, αγωνιώ
- ανάγω → οδηγώ πίσω ή επάνω, αναγάγω σε αρχή
- εισάγω → οδηγώ μέσα, εισάγω εμπορεύματα ή θέμα
- προσάγω → φέρνω μπροστά, οδηγώ ενώπιον αρχής
- προάγω → οδηγώ μπροστά, προαγάγω σε θέση
- συνάγω → συγκεντρώνω, συνάγω συμπέρασμα
- απάγω → οδηγώ μακριά, απάγω πρόσωπο
- παράγω → παράγω αγαθά ή παράγωγα
- επάγω → οδηγώ προς, χρησιμοποιώ επαγωγή
- κατάγω → οδηγώ κάτω — «κατάγομαι από» = έχω ρίζες
- ξεναγώ → οδηγώ ξένους, κάνω ξενάγηση
- χορηγώ → χρηματοδοτώ, παρέχω
- χειραγωγώ → οδηγώ από το χέρι — αλλά και χειρίζομαι/επηρεάζω
- παιδαγωγώ → διαπαιδαγωγώ, αναθρέφω
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- pedagogy (αγγλικά) → από την παιδαγωγία — αυτούσιο
- demagogue (αγγλικά) → από τον δημαγωγό — αυτούσιο
- synagogue (αγγλικά) → από τη συναγωγή — αυτούσιο
- strategy (αγγλικά) → από τη στρατηγία — αυτούσιο
- axiom (αγγλικά) → από το αξίωμα — αυτό που «θεωρείται άξιο» — αυτούσιο
- protagonist (αγγλικά) → από πρώτος + αγωνιστής — αυτούσιο
- antagonist (αγγλικά) → από αντί + αγωνιστής — αυτούσιο
- agony (αγγλικά) → από την αγωνία — αυτούσιο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.