ἀξιόω-ῶ - ἀξιοῦμαι
1. Ερμηνεία
ἀξιόω-ῶ - ἀξιόομαι
–οῦμαι: ηγούμαι # θεωρώ άξιο κάποιον #
κρίνω άξιο # νομίζω πρέπον # θεωρώ δίκαιο # αξιώνω # απαιτώ # διεκδικώ # ζητώ #
εκτιμώ (τιμή) # αξιολογώ # τιμολογώ # αποτιμώ # σταθμίζω # στιμάρω #
παραδέχομαι # ισχυρίζομαι # διατείνομαι
2. Σύνταξη
- Με αιτιατική και γενική
- Με αιτιατική
- Με αιτιατική και τελικό απαρέμφατο
- Με τελικό απαρέμφατο
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἀξιῶ |
ἀξιῶ |
ἀξιοῖμι |
ἀξίου |
ἀξιοῦν |
ἀξιῶν,οῦσα,οῦν |
|
Π |
ἠξίουν |
|||||
|
Μ |
ἀξιώσω |
ἀξιώσοιμι |
ἀξιώσειν |
ἀξιώσων,ουσα,ον |
||
|
Α |
ἠξίωσα |
ἀξιώσω |
ἀξιώσαιμι |
ἀξίωσον |
ἀξιῶσαι |
ἀκιώσας,ασα,αν |
|
Π |
ἠξίωκα |
ἠξιωκώς ὦ |
ἠξιωκώς εἴην |
ἠξιωκώς ἴσθι |
ἠξιωκέναι |
ἠξιωκώς,υῖα,ός |
|
Υ |
ἠξιώκειν |
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἀξιοῦμαι |
ἀξιῶμαι |
ἀξιοίμην |
ἀξιοῦ |
ἀξιοῦσθαι |
ἀξιούμενος,η,ον |
|
Π |
ἠξιούμην |
|||||
|
Μ |
ἀξιώσομαι ἀξιωθήσομαι |
ἀξιωσοίμην ἀξιωθησοίμην |
ἀξιώσεσθαι ἀξιωθήσεσθαι |
ἀξιωσόμενος,η,ον ἀξιωθησόμενος,η,ον |
||
|
Α |
ἠξιωσάμην ἠξιώθην |
ἀξιώσωμαι ἀξιωθῶ |
ἀξιωσαίμην ἀξιωθείην |
ἀξίωσαι ἀξιώθητι |
ἀξιώσασθαι ἀξιωθῆναι |
ἀξιωσάμενος,η,ον ἀξιωθείς,εῖσα,έν |
|
Π |
ἠξίωμαι |
ἠξιωμένος ὦ |
ἠξιωμένος εἴην |
ἠξίωσο |
ἠξιῶσθαι |
ἠξιωμένος,η,ον |
|
Υ |
ἠξιώμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- αξία → η υλική, ηθική ή πνευματική σπουδαιότητα κάποιου ή κάποιου πράγματος
- αξίωση → η απαίτηση, η διεκδίκηση δικαιώματος
- αξίωμα → η επίσημη θέση/υπεύθυνος ρόλος, αλλά και (στη λογική/μαθηματικά) μια θεμελιώδης αλήθεια που δεν χρειάζεται απόδειξη
- αξιωματικός → αυτός που κατέχει βαθμό/αξίωμα (κυρίως στο στρατό ή στα σώματα ασφαλείας)
- αξιολόγηση → η διαδικασία εκτίμησης της αξίας ή της ποιότητας
- αξιοπιστία → η ιδιότητα του να είναι κανείς έμπιστος και φερέγγυος
- αξιοπρέπεια → ο αυτοσεβασμός, η συμπεριφορά που ταιριάζει σε έναν άνθρωπο με αρχές
- αξιοποίηση → η εκμετάλλευση κάποιου πράγματος με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να αποδώσει
- απαξίωση → η μείωση της αξίας, η περιφρόνηση
- καταξίωση → η γενική αναγνώριση της αξίας ή της προσφοράς κάποιου
- επαναξιολόγηση → η εκ νέου εκτίμηση της αξίας
- υπεραξία → η επιπλέον αξία που αποκτά ένα προϊόν (κεντρικός όρος στην οικονομία)
Επίθετα
- άξιος → ο ικανός, αυτός που αξίζει (η ρίζα όλων)
- αξιόλογος → αυτός που είναι άξιος λόγου, ο σημαντικός
- αξιόπιστος → αυτός που του έχεις εμπιστοσύνη, ο έγκυρος
- αξιοπρεπής → αυτός που εμπνέει σεβασμό, ο στητός και σωστός
- αξιοσημείωτος → αυτός που αξίζει να τον προσέξεις ή να τον σημειώσεις
- αξιοσέβαστος → αυτός που δικαιούται τον σεβασμό μας
- αξιέπαινος → αυτός που του αξίζει έπαινος
- αξιοκατάκριτος / αξιομεμψιμος → αυτός που του αξίζει κατηγορία ή επίπληξη
- αξιοθρήνητος / αξιολύπητος → αυτός που προκαλεί λύπη ή οικτιρμό
- αξιοζήλευτος → αυτός που όλοι θα ήθελαν να έχουν ή να του μοιάσουν
- αξιοθέατος → αυτός που αξίζει να τον δεις (π.χ. μνημεία, αξιοθέατα)
- αξιωματικός → (ως επίθετο) αυτός που εκφέρεται ως απόλυτη, δογματική αλήθεια (π.χ. αξιωματική προσέγγιση)
- απαξιωτικός → αυτός που δείχνει περιφρόνηση, που μειώνει τον άλλον
- καταξιωμένος → αυτός που έχει κερδίσει την αναγνώριση όλων
- αναξιοπαθών → αυτός που υποφέρει χωρίς να του αξίζει, ο δυστυχής
- ανάξιος → ο ανίκανος, αυτός που δεν του πρέπει μια τιμή
Ρήματα
- αξιώνω / αξιώ → απαιτώ, διεκδικώ
- αξιώνομαι → καταφέρνω να αποκτήσω κάτι καλό, κερδίζω μια τιμή ή μια ευτυχία μετά από κόπο
- αξιολογώ → κρίνω και βαθμολογώ την αξία κάποιου
- αξιοποιώ → κάνω κάτι χρήσιμο και αποδοτικό
- απαξιώνω → μειώνω την αξία κάποιου, τον περιφρονώ
- καταξιώνω / καταξιώνομαι → καθιερώνω κάποιον στη συνείδηση του κόσμου ως σπουδαίο
- συναξιολογώ → εξετάζω κάτι μαζί με άλλα στοιχεία για να βγάλω συμπέρασμα
Στις ευρωπαϊκές γλώσσες
- axiom (αγγλικά) / axiome (γαλλικά) → το αξίωμα (στα μαθηματικά, τη φιλοσοφία και τη λογική)
- axiomatic (αγγλικά) → ο αξιωματικός, ο αδιαμφισβήτητος
- axiology (αγγλικά) → η αξιολογία (ο φιλοσοφικός κλάδος που μελετά τις αξίες)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.