Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

25 Μαΐου 2026

λέγω - λέγομαι (μιλάω)

 

λέγω - λέγομαι











1. Ερμηνεία

  • λέγω: λέω # αγορεύω # λέγω # μιλώ # απαγγέλλω # εκφωνώ # αναφέρω # ανακοινώνω # κελεύω # διατάζω # προστάζω # προτείνω # ορίζω # ονομάζω # εννοώ
  • λέγομαι: λέγομαι, ρήμα μέσον

2. Σύνταξη

Ενεργητικό:

  • Με αιτιατική
  • Με δύο αιτιατικές
  • Με αιτιατική και δοτική
  • Με ειδική πρόταση
  • Με ειδικό απαρέμφατο
  • Με αιτιατική και τελικό απαρέμφατο (= διδάσκω, παρακινώ)

Μέσο:

  • Με ειδικό απαρέμφατο αντικείμενο

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

λέγω

λέγω

λέγοιμι

λέγε

λέγειν

λέγων, ουσα,ον

Π

ἔλεγον

Μ

λέξω

ἐρῶ

λέξοιμι

ἐροίην

λέξειν

ἐρεῖν

λέξων, ουσα,ον

ἐρῶν, οῦσα,οῦν

Α

ἔλεξα

εἶπον

λέξω

εἴπω

λέξαιμι

εἴποιμι

λέξον

εἰπέ

λέξαι

εἰπεῖν

λέξας, ασα,αν

εἰπών, οῦσα,όν

Π

εἴρηκα

εἰρήκω

εἰρηκώς ὦ

εἰρήκοιμι

εἰρηκώς εἴην

εἰρηκώς ἴσθι

εἰρηκέναι

εἰρηκώς, υῖα,ός

Υ

εἰρήκειν


ΠΡΟΣΟΧΗ: 

  • Προσέξτε τους όμοιους τύπους ανάμεσα στο λέγω καί το –λέγω. Το ρήμα συλλέγω συνήθως είναι σύνθετο καί έχει διαφορετικά παράγωγα από το λέγω (βλ. παράγωγα)
  • Ο μέλλοντας του ρήματος λέγω (ἐρέω -ῶ, κατά το ποιέω-ῶ) δεν πρέπει να συγχέεται με τον ενεστώτα ἐράω-ῶ, που σημαίνει αγαπώ και κλίνεται κατά το τιμάω-ῶ
  • Η προστακτική αορίστου του αορίστου β΄ τονίζεται στο β΄ ενικό πρόσωπο στην λήγουσα κατ’ εξαίρεση στα ρήματα:

    • λαμβάνω: λαβέ
    • ἔρχομαι: ἐλθέ
    • λέγω: εἰπέ
    • μανθάνω: μαθέ & μάθε
    • εὑρίσκω: εὑρέ

β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

λέγομαι

λέγωμαι

λεγοίμην

λέγου

λέγεσθαι

λεγόμενος, η,ον

Π

ἐλεγόμην

Μ

ῥηθήσομαι

λεχθήσομαι

ῥηθησοίμην

λεχθησοίμην

ῥηθήσεσθαι

λεχθήσεσθαι

ῥηθησόμενος, η,ον

λεχθησόμενος, η,ον

Α

ἐρρήθην

ἐλέχθην

ῥηθῶ

λεχθῶ

ῥηθείην

λεχθείην

ῥήθητι

λέχθητι

ῥηθῆναι

λεχθῆναι

ῥηθείς, εῖσα,έν

λεχθείς, εῖσα,έν

Π

εἴρημαι

εἰρημένος ὦ

εἰρημένος εἴην

εἰρημένος ἴσθι

εἰρῆσθαι

εἰρημένος, η,ον

Υ

εἰρήμην



ΠΡΟΣΟΧΗ: 

  • Ομόηχοι τύποι:
    • λέγω: εἴρηκα –εἰρήκειν
    • εἴρημαι – εἰρήμην
    • αἱρῶ: ᾕρηκα ᾑρήκειν
    • ᾕρημαι ᾑρήμην

4. Παράγωγα

ΛΕΓΩ (μιλάω)

Ουσιαστικά

  • λόγος → η ομιλία, η έκφραση, αλλά και ο νους
  • λέξη → η λέξη, η μεμονωμένη γλωσσική μονάδα
  • λεξικό → το λεξικό, το λεξιλόγιο
  • λεξιλόγιο → το σύνολο λέξεων
  • λόγια → τα λόγια, οι εκφράσεις
  • λογάς → ο ευφράδης, ο ικανός στο λόγο
  • λογική → η επιστήμη της ορθής σκέψης
  • λογικό → η λογική ικανότητα
  • λογικότητα → η ιδιότητα του λογικού
  • λογοτεχνία → η τέχνη του λόγου
  • λογοτέχνης → αυτός που ασκεί λογοτεχνία
  • λογοδοσία → η απόδοση λόγου, η ευθύνη
  • λογοδότης → αυτός που αποδίδει λόγο
  • λόγιος → ο μορφωμένος, ο λόγιος άνθρωπος
  • λογοπαίγνιο → το παιχνίδι με λέξεις
  • λογομαχία → η λεκτική διαμάχη
  • λογοκρισία → η λογοκρισία (λόγος + κρίνω)
  • λογοκλοπή → η κλοπή λόγου/ιδεών
  • λόγος → και στη μαθηματική έννοια: αναλογία
  • αναλογία → η αντιστοιχία (ανά + λόγος)
  • παραλογισμός → η παραλογική σκέψη
  • προλόγος → η εισαγωγή κειμένου
  • επίλογος → το τέλος κειμένου
  • διάλογος → η αμοιβαία συνομιλία
  • μονόλογος → ο λόγος ενός μόνο
  • κατάλογος (εδώ από το λέγω=συλλέγω)
  • συλλογισμός → η λογική αλυσίδα συμπερασμάτων
  • διαλογισμός → η βαθιά σκέψη
  • λογισμός → ο υπολογισμός, η σκέψη
  • λογιστής → ο υπολογιστής οικονομικών
  • λογιστική → η επιστήμη των οικονομικών υπολογισμών
  • λογαριασμός → ο υπολογισμός, ο λογαριασμός
  • συλλογισμός → η λογική αλυσίδα συμπερασμάτων
  • διαλογισμός → η βαθιά σκέψη, ο διαλογισμός

Επίθετα

  • λεκτικός → που αφορά τη λέξη/ομιλία
  • λογικός → που ακολουθεί τη λογική
  • άλογος → αυτός που στερείται λόγου/λογικής
  • λόγιος → ο μορφωμένος
  • εύλογος → αυτός που έχει λόγο, δικαιολογημένος
  • άλεκτος (λόγιο) → αυτός που δεν λέγεται, ανείπωτος
  • ρητός → αυτός που λέγεται ρητά
  • άρρητος → αυτός που δεν λέγεται

Ρήματα

  • λέγω → μιλώ, εκφράζω
  • λογίζομαι → υπολογίζω, θεωρώ (και στο λέγω=συλλέγω)
  • λογαριάζω → υπολογίζω, σκέφτομαι
  • λογοδοτώ → αποδίδω λόγο
  • λογομαχώ → διαμάχομαι λεκτικά
  • λογοκρίνω → ασκώ λογοκρισία
  • συλλογίζομαι → σκέφτομαι συστηματικά
  • διαλογίζομαι → σκέφτομαι βαθιά
  • λογίζομαι → υπολογίζω, θεωρώ
  • παραλογίζομαι → σκέφτομαι παράλογα

Στις ευρωπαϊκές γλώσσες:

  • logic, logos → από λογική, λόγος
  • lexicon, lexical → από λεξικό
  • lecture, legend, collect, select, elect → από το λατινικό legere (= μαζεύω, διαβάζω) — ίδια ρίζα!
  • dialogue, monologue, prologue → από διάλογος, μονόλογος, πρόλογος
  • catalogue → από κατάλογος
  • syllogism → από συλλογισμός

 ΛΕΓΩ (= μαζεύω, συλλέγω)

Ουσιαστικά

  • συλλογή → το σύνολο συλλεγμένων αντικειμένων
  • συλλέκτης → αυτός που συλλέγει
  • σύλλογος → η συγκέντρωση ανθρώπων, η ένωση
  • τροφοσυλλέκτης → αυτός που συλλέγει καρπούς
  • εκλογή → η επιλογή μέσω ψηφοφορίας
  • εκλογέας → αυτός που ψηφίζει
  • εκλογές → οι δημοκρατικές εκλογές
  • διαλογή → η ταξινόμηση, η επιλογή
  • επιλογή → η επιλογή από σύνολο
  • κατάλογος → η λίστα, ο κατάλογος (κυριολεκτικά «αυτό που καταγράφεται/συλλέγεται»)

Επίθετα

  • συλλεκτικός → που αφορά συλλογή
  • συλλογικός → που αφορά σύνολο/ομάδα
  • εκλογικός → που αφορά εκλογές
  • εκλεκτός → αυτός που έχει εκλεγεί, ο διαλεχτός
  • επίλεκτος → αυτός που έχει επιλεγεί ως άριστος
  • διαλεχτός → αυτός που έχει διαλεγεί προσεκτικά

Ρήματα

  • συλλέγω → μαζεύω, συγκεντρώνω
  • εκλέγω → επιλέγω με ψηφοφορία
  • διαλέγω → επιλέγω από σύνολο
  • επιλέγω → επιλέγω ως καλύτερο
  • καταλέγω → καταγράφω σε κατάλογο

 Στις ευρωπαϊκές γλώσσες:

  • logic, logos → από λογική, λόγος
  • lexicon, lexical → από λεξικό
  • dialogue, monologue, prologue → από διάλογος, μονόλογος, πρόλογος
  • catalogue → από κατάλογος
  • syllogism → από συλλογισμός

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.