τελευτάω-ῶ
1. Ερμηνεία
- τελευτάω-ῶ: εκτελώ # πραγματοποιώ # αποπερατώνω # περατώνω # περαίνω # περατώνω # τελειώνω # επιτελώ # υλοποιώ # εισακούω # εκπληρώνω δέηση ή ευχή # παύω # λήγω # ξετελεύω # ολοκληρώνω # αποτελειώνω # πεθαίνω # περατώνομαι # λαμβάνω τέλος
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
τελευτῶ |
τελευτῶ |
τελευτῷμι |
τελεύτα |
τελευτᾶν |
τελευτῶν, ῶσα,ῶν |
|
Π |
ἐτελεύτων |
|||||
|
Μ |
τελευτήσω |
τελευτήσοιμι |
τελευτήσειν |
τελευτήσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἐτελεύτησα |
τελευτήσω |
τελευτήσαιμι |
τελεύτησον |
τελευτῆσαι |
τελευτήσας, ασα,αν |
|
Π |
τετελεύτηκα |
τετελευτήκω τετελευτηκώς ὦ |
τετελευτήκοιμι τετελευτηκώς εἴην |
τετελευτηκώς ἴσθι |
τετελευτηκέναι |
τετελευτηκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐτετελευτήκειν |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- τέλος → το πέρας, η ολοκλήρωση, αλλά και ο σκοπός (στα αρχαία: το αποτέλεσμα/σκοπός)
- τελετή → η τυπική/ιερή πράξη, το τελετουργικό δρώμενο
- τελεστήριο → ο χώρος τέλεσης μυστηρίων (π.χ. στην Ελευσίνα)
- τελετουργία → το σύνολο τελετουργικών πράξεων
- τελείωση → η ολοκλήρωση, αλλά και η θανάτωση (λαϊκό)
- ατέλεια → η ελλιπής κατάσταση, αλλά και η απαλλαγή από τέλη/φόρους
- ευτέλεια → η φτήνια, η χαμηλή αξία
- πολυτέλεια → η αφθονία, η μεγάλη δαπάνη για άνεση
- ιδιοτέλεια → η επιδίωξη προσωπικού συμφέροντος
- ανιδιοτέλεια → η αδιαφορία για προσωπικό συμφέρον, η αλτρουϊστική διάθεση
- υποτέλεια → η κατάσταση εξάρτησης και υποταγής
- αποτέλεσμα → αυτό που προκύπτει από πράξη ή διαδικασία
- εκτέλεση → η πραγματοποίηση εντολής, αλλά και η θανάτωση
- εκτελεστής → αυτός που εκτελεί — εντολή, μουσικό έργο ή καταδίκη
- συντέλεια → η κοινή συμβολή, αλλά και η συντέλεια του κόσμου (το τέλος όλων)
- συντελεστής → αυτός που συντελεί, αλλά και ο μαθηματικός συντελεστής
- τελεσίγραφο → το έγγραφο που θέτει τελεσίδικη προθεσμία
- τελώνης → αρχαία: αυτός που εισπράττει τέλη — σήμερα: υπάλληλος τελωνείου
- τελωνείο / τελώνιο → η υπηρεσία ελέγχου εισαγωγών/εξαγωγών και είσπραξης δασμών
- τελευτή → ο θάνατος (λόγιο/ποιητικό)
Επίθετα
- τελικός → αυτός που αφορά το τέλος, ο έσχατος
- τέλειος → αυτός που έχει φτάσει στο πλήρες τέλος/αποτέλεσμα, ο αψεγάδιαστος
- ατελής → αυτός που δεν έχει ολοκληρωθεί, ο ελλιπής
- ευτελής → αυτός που έχει μικρή αξία, ο φτηνός, ο ασήμαντος
- πολυτελής → αυτός που χαρακτηρίζεται από πολυτέλεια
- ιδιοτελής → αυτός που επιδιώκει το προσωπικό του συμφέρον
- ανιδιοτελής → αυτός που δεν επιδιώκει προσωπικό συμφέρον
- υποτελής → αυτός που βρίσκεται υπό εξουσία άλλου, εξαρτημένος
- τελετουργικός → αυτός που αφορά τελετουργία
- αποτελεσματικός → αυτός που φέρνει αποτέλεσμα, ο αποδοτικός
- εκτελεστικός → αυτός που εκτελεί — εκτελεστική εξουσία!
- ανεκτέλεστος → αυτός που δεν έχει εκτελεστεί
- τελεσίδικος → αυτός που δεν επιδέχεται αναίρεση, ο οριστικός
- ατελέσφορος → αυτός που δεν φέρνει αποτέλεσμα, ο μάταιος
- τελεσφόρος → αυτός που φέρνει αποτέλεσμα, ο καρποφόρος
Ρήματα
- τελευτώ → πεθαίνω, ολοκληρώνω (αρχαίο/λόγιο)
- τελώ → εκτελώ, τελώ τελετή, ανήκω («τελώ εν ζωή»)
- τελειώνω → ολοκληρώνω, φτάνω στο τέλος
- αποτελώ → συνιστώ, αποτελώ μέρος συνόλου
- εκτελώ → πραγματοποιώ εντολή, θανατώνω καταδικασμένο
- συντελώ → συμβάλλω, συμμετέχω στην παραγωγή αποτελέσματος
- τελεσφορώ → αποδίδω, φέρνω αποτέλεσμα
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες
- teleology (αγγλικά) → από τέλος + λόγος — η φιλοσοφία του σκοπού
- telestai (αρχαίο) → οι μυημένοι στα μυστήρια — από το τελώ
- telos (αγγλικά/φιλοσοφία) → χρησιμοποιείται αυτούσιο στη φιλοσοφία
- entelechy (αγγλικά) → από το αριστοτελικό εντελέχεια (= αυτό που έχει το τέλος μέσα του) — η πραγμάτωση δυνατότητας
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.