ζήω-ῶ / ζάω-ῶ / ζόω-ῶ
1. Ερμηνεία
- ζήω-ῶ & ζάω-ῶ & ζόω-ῶ (ιωνικός τύπος): ζω # είμαι ζωντανός # υπάρχω # ισχύω # διάγω # διαιτώμαι # ακμάζω # ανθώ # ζω και βασιλεύω # διαρκώ
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ζῶ |
ζῶ |
(ζῴην) |
(ζῆ) \ ζῆθι |
ζῆν |
ζῶν, ῶσα,ῶν |
|
Π |
ἔζων |
|||||
|
Μ |
βιώσομαι |
βιωσοίμην |
βιώσεσθαι |
βιωσόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐβίων |
βιῶ |
βιῴην |
βίωθι |
βιῶναι |
βιούς, οῦσα,όν |
|
Π |
βεβίωκα |
βεβιώκω βεβιωκώς ὦ |
βεβιώκοιμι βεβιωκώς εἴην |
βεβιωκώς ἴσθι |
βεβιωκέναι |
βεβιωκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐβεβιώκειν |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
- Το ρήμα ζήω-ῶ κλίνεται όπως τα συνηρημένα σε αω (τιμάω-ῶ), αλλά αντικαθιστά:
- α > η
- ᾳ > ῃ
- (π.χ. ζῶ, ζῇς, ζῇ κλπ)
- Ο αόριστος β΄ ἐβίων κλίνεται κατά τους αορίστους β΄ των ρημάτων β΄ συζυγίας (βλ. γραμματική)
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά —
βασικά
- ζωή → η βιολογική και πνευματική ύπαρξη
- ζώο → το έμψυχο ον
- ζωντανός → αυτός που ζει
- ζωοτροφή → η τροφή των ζώων
- ζωολογία → η επιστήμη των ζώων
- ζωολόγος → ο επιστήμονας των ζώων
- ζωοδόχος → αυτός που δίνει ζωή (θρησκευτικό)
- ζωοπάρκο → ο τόπος φύλαξης ζώων
- ζωγράφος → αυτός που γράφει/αποτυπώνει τη ζωή
- ζωγραφιά → το αποτέλεσμα της ζωγραφικής
- ζωγραφική → η τέχνη της απεικόνισης
- ζωοφόρος → η διακοσμητική ζώνη με ζώα στην αρχιτεκτονική
- ζωύφιο → το μικρό ζωάκι, το έντομο
- άζωτο (nitrogen) → ονομάστηκε έτσι γιατί δεν συντηρεί τη ζωή
από μόνο του (ἀ + ζωή) — ενώ το αντίθετο, το οξυγόνο, θεωρήθηκε αρχικά ότι
παράγει οξύ. Και οι δύο ονομασίες είναι ελληνικές!
- ευζωία → η καλή ζωή, η ευημερία, η ποιότητα ζωής (εὖ + ζωή)
- μακροζωία → η μακρά ζωή, το να ζει κανείς πολλά χρόνια (μακρός + ζωή)
Ουσιαστικά —
σύνθετα
- βιοζωή (πλεονασμός) — αποφεύγεται
- αναζωογόνηση → η επαναφορά στη ζωή
- ζωτικότητα → η δύναμη της ζωής
- ζωτικό → αυτό που είναι απαραίτητο για τη ζωή
Επίθετα
- ζωντανός → αυτός που ζει
- ζωτικός → απαραίτητος για τη ζωή
- ζωηρός → αυτός που είναι γεμάτος ζωή
- άζωος (λόγιο) → χωρίς ζωή
- αζωτούχος → που περιέχει άζωτο
- εύζωος (λόγιο) → αυτός που ζει καλά
- βραχύζωος (λόγιο) → αυτός που ζει λίγο
Ρήματα
- ζω → είμαι εν ζωή
- ζωογονώ → δίνω ζωή, αναζωογονώ
- αναζωογονώ → επαναφέρω στη ζωή
- ζωντανεύω → αποκτώ/δίνω ζωή
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες:
- zoo (αγγλικά) → από ζωολογικός κήπος
- zoology → από ζωολογία
- zodiac → από ζωδιακός (ζώδιο = μικρό ζώο/σύμβολο)
- azoic → από άζωος
- nitrogen → εννοιολογικά από άζωτο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.