θέω
1. Ερμηνεία
- θέω: τρέχω # διατρέχω # αγωνίζομαι # αμιλλώμαι # πετώ (για πτηνά) # πετώ (πέτρα κλπ) # δουλεύω τροχό (κεραμικής) # περιτρέχω
- τρέχω: τρέχω # πιλαλώ # ελαύνω # κινούμαι γρήγορα # μετέχω σε αγώνα δρόμου # σπεύδω # διακινδυνεύω
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
θέω τρέχω |
θέω τρέχω |
θέοιμι τρέχοιμι |
θεῖ τρέχε |
θεῖν τρέχειν |
θέων, ουσα,ον |
|
Π |
ἔθεον ἔτρεχον |
|||||
|
Μ |
θεύσομαι |
θευσοίμην |
θεύσεσθαι |
θευσόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔδραμον |
δράμω |
δράμοιμι |
δράμε |
δραμεῖν |
δραμών, οῦσα,όν |
|
Π |
δεδράμηκα |
δεδραμήκω δεδραμηκώς ὦ |
δεδραμήκοιμι δεδραμηκώς εἴην |
δεδραμηκώς ἴσθι |
δεδραμηκέναι |
δεδραμηκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐδεδραμήκειν |
Το ρήμα θέω έχει
μονοσύλλαβο θέμα και κλίνεται κατά το πλέω, δηλαδή συναιρεί μόνο:
- ε+ε=ει
- ε+ει=ει
Όλοι οι άλλοι τύποι μένουν ασυναίρετοι
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά —
τρέχω
- τρέξιμο → η πράξη του τρεξίματος
- τρεχάλα → το γρήγορο τρέξιμο
- διαδρομή (όχι από εδώ — του δρόμος)
- κακεντρέχεια → η κακή διάθεση, η κακοβουλία (κακός + εν + τρέχω)
Ουσιαστικά —
τροχός
- τροχός → ο κύκλος που τρέχει
- τροχείο → το όχημα επί τροχών
- τρόχαλο → ο τροχός ανέλκυσης, ο γροθοτής
- τροχιά → η πορεία κυκλικής κίνησης
- τροχιοδρόμος → το τραμ (τροχιά + δρόμος)
- τροχιοδείκτης → ο δείκτης τροχιάς
- εκτροχιασμός → η έξοδος από την τροχιά
- τροχιστήριο → ο τόπος ακόνισης (με τροχό)
Ουσιαστικά —
τράχηλος
- τράχηλος → ο λαιμός (κυριολεκτικά «αυτός που τρέχει μπροστά»)
- τραχηλισμός → η στρέβλωση του τραχήλου
- τραχηλίτιδα → η φλεγμονή του τραχήλου
- επιτραχήλιο → το λειτουργικό ένδυμα του ιερέα επί του τραχήλου
Επίθετα — τρέχω
- τρεχούμενος → αυτός που τρέχει, ο τρέχων (και «τρεχούμενα νερά»)
- τρεχάτος → αυτός που τρέχει συνεχώς
- κακεντρεχής → αυτός που έχει κακή διάθεση, κακόβουλος
- κατατρεγμένος → αυτός που έχει καταδιωχθεί
Επίθετα — τροχός
- τροχήλατος → αυτός που κινείται με τροχούς
- δίτροχος → αυτός που έχει δύο τροχούς
- εκτροχιασμένος → αυτός που έχει βγει από την τροχιά
Επιρρήματα
- τροχάδην → τρέχοντας, με γρήγορο βήμα
Ρήματα
- τρέχω → κινούμαι γρήγορα
- διατρέχω → τρέχω δια μέσου, αλλά και κινδυνεύω («διατρέχω κίνδυνο»)
- ανατρέχω → επιστρέφω πίσω («ανατρέχω στο παρελθόν»)
- παρατρέχω → τρέχω παράπλευρα, παραβλέπω
- συντρέχω → συμβάλλω, συμπίπτω («συντρέχουν λόγοι»)
- προστρέχω → τρέχω προς κάποιον για βοήθεια
- περιτρέχω → τρέχω γύρω-γύρω
- κατατρέχω → καταδιώκω, κατατρώω
Ρήματα — τροχός
- τροχίζω → ακονίζω με τροχό
- εκτροχιάζομαι → βγαίνω από την τροχιά (κυριολεκτικά και μεταφορικά)
Ουσιαστικά - δρόμος
δρόμος → ο τόπος τρεξίματος, αλλά και η οδός
- δρομέας → αυτός που τρέχει
- δρομίσκος → ο μικρός δρόμος, το στενό
- διαδρομή → η πορεία από σημείο σε σημείο
- διάδρομος → ο χώρος διέλευσης
- παραδρομή → η παράλειψη, το λάθος εκ παραδρομής
- παράδρομος → ο παράπλευρος δρόμος
- συνδρομή → η συμβολή, αλλά και η συνδρομή περιοδικού
- καταδρομέας → ο ειδικός πολεμιστής ταχείας επίθεσης
- επιδρομή → η αιφνιδιαστική επίθεση
- επιδρομέας → αυτός που κάνει επιδρομή
- εκδρομή → η έξοδος για αναψυχή
- δρομολόγιο → το πρόγραμμα δρομολογίων
- πεζοδρόμιο → ο δρόμος των πεζών
- σιδηρόδρομος → ο δρόμος του σιδήρου, το τρένο
- σταδιοδρομία → η επαγγελματική πορεία (στάδιο + δρόμος)
- σταυροδρόμι → ο τόπος όπου διασταυρώνονται δρόμοι
- μονόδρομος → ο δρόμος μίας κατεύθυνσης
- παλίνδρομος → αυτός που τρέχει πάλι πίσω (και στη γλωσσολογία: λέξη που διαβάζεται ίδια και από τις δύο κατευθύνσεις)
- ανάδρομος → αυτός που κινείται προς τα πίσω (και αστρονομικά)
- ιππόδρομος → ο τόπος δρόμων αλόγων
- αεροδρόμιο → ο τόπος προσγείωσης/απογείωσης
Επίθετα
- καταδρομικός → που αφορά καταδρομή
- παλίνδρομος → αυτός που πηγαίνει πάλι πίσω
- ανάδρομος → αυτός που κινείται αντίθετα
Ρήματα
- συνδράμω → συντρέχω, βοηθώ
- εκδράμω → βγαίνω τρέχοντας
- δρομολογώ → ορίζω δρομολόγιο, αλλά και ξεκινώ διαδικασία
- πελαγοδρομώ → τριγυρίζω χωρίς κατεύθυνση (πέλαγος + δρόμος)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.