οἶδα
1. Ερμηνεία
- οἶδα: γνωρίζω # ξέρω # ηξεύρω # μαθαίνω
2. Σύνταξη
- Με αιτιατική
- Με τελικό απαρέμφατο
- Με κατηγορηματική μετοχή στο υποκείμενο ή στο αντικείμενο του ρήματος
- Με αιτιατική και ειδική πρόταση
- Με αιτιατική και πλάγια ερωτηματική πρόταση
- Με ειδική πρόταση
- Με πλάγια ερωτηματική πρόταση
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
οἶδα |
εἰδῶ |
εἰδείην |
ἴσθι |
εἰδέναι |
εἰδώς, υῖα,ός |
|
Π |
ἤδη / ᾔδειν |
|||||
|
Μ |
εἴσομαι εἰδήσω |
εἰσοίμην εἰδησοίμην |
εἴσεσθαι εἰδήσεσθαι |
εἰσόμενος, η,ον εἰδησόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔγνων |
γνῶ |
γνοίην |
γνῶθι |
γνῶναι |
γνούς, οῦσα,όν |
|
Π |
ἔγνωκα |
ἐγνωκώς ὦ |
ἐγνωκώς εἴην |
ἐγνωκώς ἴσθι |
ἐγνωκέναι |
ἐγνωκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐγνώκειν |
ΠΡΟΣΟΧΗ:
- Ο αόριστος β΄ ἔγνων κλίνεται κατά τους αορίστους β΄ των ρημάτων β΄ συζυγίας (βλ. γραμματική)
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- είδος → η μορφή, η κατηγορία
- ειδικότητα → η εξειδικευμένη γνώση
- ειδοποίηση → η γνωστοποίηση
- είδηση → η πληροφορία, το νέο
- ειδησεογραφία → η καταγραφή ειδήσεων
- συνείδηση → η ηθική αντίληψη (συν + οἶδα = γνωρίζω μαζί με τον εαυτό μου)
- ασυνειδησία → η έλλειψη συνείδησης
- ευσυνειδησία → η καλή συνείδηση
- συνειδητοποίηση → η πράξη συνειδητοποίησης
- είδωλο → η εικόνα, το ομοίωμα
- ειδώλιο → το μικρό είδωλο
- ειδωλολατρία → η λατρεία ειδώλων
- ιδέα → η νοητική εικόνα, η έννοια
- ιδανικό → το τέλειο πρότυπο
- ιδεολογία → το σύστημα ιδεών
- ιδεολόγος → αυτός που ακολουθεί ιδεολογία
- ιδεαλιστής → αυτός που πιστεύει στα ιδανικά (αντιδάνειο από γαλλικό idéaliste)
- εξιδανίκευση → η υπερβολική εξύψωση
- ιστορία → η αφήγηση γεγονότων (από ίστωρ = γνώστης)
- ίστωρ → ο γνώστης, ο έμπειρος
- φιλίστωρ → αυτός που αγαπά τη γνώση
- ιστοριογράφος → αυτός που γράφει ιστορία
- ιστοριογραφία → η συγγραφή ιστορίας
- μυθιστορία → η αφήγηση φανταστικών γεγονότων
- μυθιστόρημα → το λογοτεχνικό είδος
- ειδύλλιο → το σύντομο ποίημα, αλλά και η ερωτική σχέση
Επίθετα
- ειδικός → αυτός που γνωρίζει το είδος, ο ειδήμων
- ειδήμων → ο γνώστης, ο ειδικός
- ωοειδής → αυτός που έχει σχήμα αυγού
- συνειδητός → αυτός που γίνεται με πλήρη επίγνωση
- ασυνείδητος → αυτός που ενεργεί χωρίς συνείδηση
- ευσυνείδητος → αυτός που έχει καλή συνείδηση
- ειδυλλιακός → που έχει χαρακτήρα ειδυλλίου
- ειδωλολάτρης → αυτός που λατρεύει είδωλα
- ιδεώδης → αυτός που πλησιάζει την ιδέα/το ιδανικό
- ιδανικός → αυτός που αποτελεί ιδανικό
- ιδεολογικός → που αφορά ιδεολογία
- ειδησεογραφικός → που αφορά ειδησεογραφία
Ρήματα
- οἶδα → γνωρίζω
- ειδικεύομαι → εξειδικεύομαι
- ειδοποιώ → γνωστοποιώ
- συνειδητοποιώ → αντιλαμβάνομαι πλήρως
- εξιδανικεύω → υπερβολικά εξυψώνω
- ιστορώ → αφηγούμαι, αλλά και επισκέπτομαι για να γνωρίσω
Στις ευρωπαϊκές
γλώσσες:
- idea, ideal, ideology → από ιδέα, ιδανικό, ιδεολογία
- history → από ιστορία
- idol, idyll → από είδωλο, ειδύλλιο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.