γιγνώσκω - γιγνώσκομαι
1. Ερμηνεία
2. Σύνταξη
- Με κατηγορηματική μετοχή και σημαίνει γνωρίζω ότι
- Με ειδικό απαρέμφατο και σημαίνει κρίνω ότι
- Με τελικό απαρέμφατο και σημαίνει αποφασίζω να, μαθαίνω να
- Με αιτιατική και σημαίνω γνωρίζω κάποιον ή κάτι
- Με ειδική πρόταση
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤΑΚΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
γιγνώσκω |
γιγνώσκω |
γιγνώσκοιμι |
γίγνωσκε |
γιγνώσκειν |
γιγνώσκων, ουσα,ον |
|
Π |
ἐγίγνωσκον |
|||||
|
Μ |
γνώσομαι |
γνωσοίμην |
γνώσεσθαι |
γνωσόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἔγνων |
γνῶ |
γνοίην |
γνῶθι |
γνῶναι |
γνούς, οῦσα,όν |
|
Π |
ἔγνωκα |
ἐγνωκώς ὦ |
ἐγνωκώς εἴην |
ἐγνωκώς ἴσθι |
ἐγνωκέναι |
ἐγνωκώς, υῖα,ός |
|
Υ |
ἐγνώκειν |
Ο αόριστος β΄ ἔγνων κλίνεται κατά τους αορίστους β΄ των ρημάτων β΄ συζυγίας (βλ. γραμματική)
β. Μέση / Παθητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
γιγνώσκομαι |
γιγνώσκωμαι |
γιγνωσκοίμην |
γιγνώσκου |
γιγνώσκεσθαι |
γιγνωσκόμενος, η,ον |
|
Π |
ἐγιγνωσκόμην |
|||||
|
Μ |
γνωσθήσομαι |
γνωσθησοίμην |
γνωσθήσεσθαι |
γνωσθηςόμενος, η,ον |
||
|
Α |
ἐγνώσθην |
γνωσθῶ |
γνωσθείην |
γνώσθητι |
γνωσθῆναι |
γνωσθείς, εῖσα,έν |
|
Π |
ἔγνωσμαι |
ἐγνωσμένος ὦ |
ἐγνωσμένος εἴην |
ἔγνωσο |
ἐγνῶσθαι |
ἐγνωσμένος, η,ον |
|
Υ |
ἐγνώσμην |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- γνώση → η αποκτημένη γνώση, η επιστήμη — «η γνώση είναι δύναμη»
- γνώστης → αυτός που γνωρίζει καλά, ο ειδικός
- γνώμη → η άποψη, η κρίση — κυριολεκτικά «αυτό που γνωρίζεις/κρίνεις»
- γνωμικό → η σύντομη σοφή φράση — κυριολεκτικά «αυτό που εκφράζει γνώμη»
- γνώμονας → ο κανόνας μέτρησης — αλλά και αυτός που κρίνει, ο κριτής
- γνωμάτευση → η επίσημη γνώμη ειδικού — ιατρική, νομική
- γνωριμία → η σχέση γνωριμίας, η επαφή
- γνωσιοθεωρία → η φιλοσοφική θεωρία της γνώσης
- γνωσιολογία → η επιστήμη που μελετά τη γνώση — (γνώση + λόγος)
- άγνοια → η έλλειψη γνώσης — «εν αγνοία μου»
- ανάγνωση → η πράξη της ανάγνωσης — κυριολεκτικά «γνώση εκ νέου»!
- ανάγνωσμα → αυτό που αναγιγνώσκεται — κείμενο, απόσπασμα
- αναγνωστήριο → ο χώρος ανάγνωσης — βιβλιοθήκης ή σχολείου
- αναγνώστης → αυτός που αναγιγνώσκει
- ανάγνωση → η ανάγνωση κειμένου
- αναγνώριση → η πράξη αναγνώρισης — νομική, συναισθηματική, διπλωματική
- διάγνωση → η αναγνώριση ασθένειας — κυριολεκτικά «γνώση διαμέσου»
- επίγνωση → η βαθιά, συνειδητή γνώση — «εν πλήρει επιγνώσει»
- απόγνωση → η απελπισία — κυριολεκτικά «αποκοπή από τη γνώση/ελπίδα»!
- συγγνώμη → η άφεση — κυριολεκτικά «κοινή γνώμη» = κατανόηση!
- ευγνωμοσύνη → η αίσθηση χρέους για ευεργεσία — κυριολεκτικά «καλή γνώμη»
- αγνωμοσύνη → η αχαριστία — κυριολεκτικά «κακή γνώμη»
- εμπειρογνώμονας → ο ειδικός που γνωμοδοτεί — (εμπειρία + γνώμονας)
- πραγματογνώμονας → αυτός που εξετάζει πράγματα/αντικείμενα ως ειδικός
- γνώρα → λέξη του Διονύσιου Σολωμού για τη γνώση/αναγνώριση — ποιητικός νεολογισμός!
Επίθετα
- γνωστός → αυτός που είναι γνωστός, ο οικείος
- άγνωστος → αυτός που δεν είναι γνωστός — αλλά και ο Άγνωστος Στρατιώτης!
- γνωστικός → αυτός που αφορά τη γνώση — αλλά και ο Γνωστικισμός ως θρησκευτικό κίνημα!
- αναγνωστικός → αυτός που αφορά ανάγνωση — «αναγνωστικό» = σχολικό βιβλίο
- αναγνωριστικός → αυτός που αφορά αναγνώριση — «αναγνωριστική πτήση»
- αναγνωρίσιμος → αυτός που μπορεί να αναγνωριστεί
- διαγνωστικός → αυτός που αφορά διάγνωση
- ευανάγνωστος → αυτός που διαβάζεται εύκολα
- δυσανάγνωστος → αυτός που διαβάζεται δύσκολα — χειρόγραφο, κείμενο
- ευγνώμονας → αυτός που έχει ευγνωμοσύνη, ο ευγνώμων
- αγνώμονας → αυτός που δεν έχει γνώμη/χάρη, ο αχάριστος
- αγνοημένος → αυτός που έχει αγνοηθεί
- αγνοούμενος → αυτός που αγνοείται — στρατιώτης, πρόσωπο
Ρήματα
- γιγνώσκω → γνωρίζω, αντιλαμβάνομαι (αρχαίο)
- γνωρίζω → γνωρίζω, συστήνω — «σε γνωρίζω από την κόψη»!
- αναγιγνώσκω / αναγινώσκω → αναγιγνώσκω, διαβάζω — κυριολεκτικά «γνωρίζω εκ νέου τα γράμματα»
- αναγνωρίζω → αναγνωρίζω πρόσωπο ή γεγονός
- διαγιγνώσκω → διαγιγνώσκω ασθένεια, διακρίνω
- γνωματεύω → εκφέρω επίσημη γνώμη ως ειδικός
- γνωμοδοτώ → δίνω επίσημη γνώμη — νομικό/διοικητικό
- αγνοώ → δεν γνωρίζω, αλλά και αγνοώ επίτηδες κάποιον!
- ευγνωμονώ → νιώθω ευγνωμοσύνη
Στις ευρωπαϊκές γλώσσες
- gnosis (αγγλικά) → από τη γνώση — αυτούσιο στη φιλοσοφία και θεολογία
- gnostic (αγγλικά) → από τον γνωστικό — αυτούσιο
- agnostic (αγγλικά) → από τον αγνωστικό — αυτός που δεν γνωρίζει αν υπάρχει Θεός
- diagnosis (αγγλικά) → από τη διάγνωση — αυτούσιο παγκοσμίως
- prognosis (αγγλικά) → από την πρόγνωση — αυτούσιο στην ιατρική
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.