Αναζητήστε το θέμα που επιθυμείτε!

24 Μαΐου 2026

ίστημι - ίσταμαι

 

ἵστημι - ἵσταμαι







1. Ερμηνεία

  • ἵστημι: στήνω # εγείρω # στήνω ορθό # τοποθετώ # βάζω # τάσσω # τοποθετώ # βάζω σε τάξη # διορίζω # καθιστώ # σταματώ # αναστέλλω # ανακόπτω
  • ἵσταμαι: ρήμα μέσο: στήνω # τοποθετώ # τάσσω # ορίζω
  • ρήμα αμετάβατο: στέκω # στέκομαι # είμαι όρθιος # ευρίσκομαι # είμαι # άρχομαι # αρχίζω
  • ρήμα παθητικό: στέκομαι # στήνομαι # εγείρομαι # ορθώνομαι # τοποθετούμαι # τάσσομαι 

2. Σύνταξη

Ενεργητικό:

  • Με αιτιατική
  • Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)

Μέσο:

  • Με αιτιατική
  • Με δύο αιτιατικές (η μία κατηγορούμενο της άλλης)
  • Με κατηγορηματική μετοχή

3. Κλίση ρημάτων


α. Ενεργητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

ἵστημι

ἱστῶ

ἱσταίην

ἵστη

ἱστάναι

ἱστάς, ᾶσα,άν

Π

ἵστην

Μ

στήσω

στήσοιμι

στήσειν

στήσων, ουσα,ον

Α

ἔστησα

στήσω

στήσαιμι

στῆσον

στῆσαι

στήσας, ασα,αν

Π

στήσας ἔχω

-

-

-

-

-

Υ

στήσας εἶχον


β. Μέση / Παθητική Φωνή


ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΥΠΟΤΑΚΤ.

ΕΥΚΤΙΚΗ

ΠΡΟΣΤΑΚΤ.

ΑΠΑΡΕΜΦ.

ΜΕΤΟΧΗ

Ε

ἵσταμαι

ἱστῶμαι

ἱσταίμην

ἵστασο

ἵστασθαι

ἱστάμενος, η,ον

Π

ἱστάμην

Μ

στήσομαι

σταθήσομαι

στησοίμην

σταθησοίμην

στήσεσθαι

σταθήσεσθαι

στησόμενος, η,ον

σταθησόμενος, η,ον

Α

ἐστησάμην

ἔστην

ἐστάθην

στήσωμαι

στῶ

σταθῶ

στησαίμην

σταίην

σταθείην

στῆσαι

στῆθι

στάθητι

στήσασθαι

στῆναι

σταθῆναι

στησάμενος, η,ον

στάς, ᾶσα,άν

σταθείς, εῖσα,έν

Π

ἕστηκα

ἑστήκω

ἑστηκώς ὦ

ἑστήκοιμι

ἑστηκώς εἴην

ἕσταθι

ἑστηκώς ἴσθι

ἑστηκέναι

ἑστάναι

ἑστηκώς, υῖα,ός

ἑστώς -ῶσα -ώς

Υ

ἑστήκειν

ΣΜ

ἑστήξω

ἑστήξοιμι

ἑστήξειν

ἑστήξων, ουσα,ον


ΠΡΟΣΟΧΗ:

  • Ο ενεργητικός και μέσος αόριστος του ρήματος είναι με ψιλή.
  • Ο αόριστος β΄ της β΄ συζυγίας της ενεργητικής φωνής ἔστην έχει παθητική σημασία και βρίσκεται στους αρχικούς χρόνους της μέσης φωνής.
  • Ο παρακείμενος και ο υπερσυντέλικος μέσης διάθεσης κλίνεται κατά την ενεργητική φωνή και έχει διπλούς τύπους στην κλίση (βλέπε και γραμματική)

4. Παράγωγα

Ουσιαστικά

  • ιστός → ο όρθιος κορμός, ο ιστός πλοίου, αλλά και ο ιστός αράχνης
  • ίστιο → το πανί του πλοίου (αυτό που στέκεται στον ιστό)
  • στήλη → το όρθιο μνημείο
  • σταυρός → το όρθιο ξύλο της σταύρωσης
  • στάθμη → το οριζόντιο επίπεδο αναφοράς, η στάθμη νερού
  • σταθμός → ο τόπος στάσης
  • στάση → η ακινησία, αλλά και η εξέγερση
  • στάδιο → ο τόπος αγώνων (από το μέτρο μήκους)
  • ανάσταση → η εκ νεκρών έγερση, αλλά και η αναγέννηση
  • ανάστημα → το ύψος του σώματος
  • αναστάτωση → η ταραχή, η αναστάτωση
  • αντίσταση → η αντίθεση σε δύναμη/εξουσία
  • αποκατάσταση → η επαναφορά στην αρχική κατάσταση
  • απόσταση → το διάστημα μεταξύ δύο σημείων
  • απόστημα → η πυώδης φλεγμονή (κυριολεκτικά «αυτό που απομακρύνεται»)
  • αποστασία → η εγκατάλειψη θέσης/πίστης
  • διάσταση → η απόκλιση, αλλά και η γεωμετρική διάσταση
  • έκσταση → η κατάσταση έκπληξης/θρησκευτικής εμπειρίας
  • μετάσταση → η αλλαγή θέσης — και ιατρικά η εξάπλωση καρκίνου
  • παράσταση → η θεατρική εκτέλεση, αλλά και η εικόνα/αναπαράσταση
  • προστάτης → αυτός που στέκεται μπροστά για προστασία
  • προστασία → η σκέπη, η φύλαξη
  • συμπαράσταση → η ηθική υποστήριξη
  • συμπαραστάτης → αυτός που συμπαρίσταται
  • σύσταση → η σύνθεση, αλλά και η σύσταση-πρόταση
  • σύστημα → το σύνολο που στέκεται μαζί
  • συστάδα → η ομάδα δέντρων/αστέρων που στέκονται μαζί
  • υπόσταση → η ουσία, η βάση ύπαρξης
  • ένσταση → η αντίρρηση (εν + ίσταμαι = στέκομαι εντός/εναντίον)
  • στασίδι → το ξύλινο κάθισμα εκκλησίας

Ουσιαστικά — ιδιότητες

  • σταθερότητα → η ιδιότητα του σταθερού
  • αστάθεια → η έλλειψη σταθερότητας
  • ευστάθεια → η καλή σταθερότητα
  • στασιμότητα → η κατάσταση του στάσιμου
  • αποστάτης → αυτός που αποστατεί
  • προεστώς → ο προύχοντας, ο επικεφαλής κοινότητας

Επίθετα

  • στατικός → αυτός που δεν κινείται
  • στάσιμος → αυτός που παραμένει ακίνητος
  • σταθερός → αυτός που στέκεται γερά
  • άστατος → αυτός που δεν σταθεροποιείται
  • ασταθής → αυτός που δεν στέκεται σταθερά
  • ευσταθής → αυτός που στέκεται καλά
  • στητός → αυτός που στέκεται όρθιος
  • εκστατικός → αυτός που βρίσκεται σε έκσταση
  • μεταστατικός → που αφορά μετάσταση
  • παραστατικός → αυτός που παριστάνει παραστατικά
  • συστατικός → αυτός που συνιστά/συνθέτει
  • ανυπόστατος → αυτός που δεν έχει υπόσταση, αβάσιμος
  • νεοσύστατος → αυτός που μόλις συστάθηκε
  • ανάστατος → αυτός που έχει αναστατωθεί

Επιρρήματα

  • συστάδην → από κοντά, σώμα με σώμα

Ρήματα

  • ἵστημι / ἵσταμαι → στήνω / στέκομαι
  • στέκω / στέκομαι → είμαι σε όρθια ακίνητη θέση
  • στήνω → τοποθετώ όρθιο
  • σταματώ → παύω να κινούμαι
  • σταθμεύω → παρκάρω, σταματώ προσωρινά
  • αναστατώνω → προκαλώ αναστάτωση
  • αναστηλώνω → στήνω πάλι όρθιο (για αρχαία μνημεία)
  • ανασταίνω → σηκώνω όρθιο, αναστήνω
  • ανίσταμαι → σηκώνομαι
  • ανθίσταμαι → αντιστέκομαι
  • αποκαθιστώ → επαναφέρω στην αρχική κατάσταση
  • αφίσταμαι → απομακρύνομαι, αποστατώ
  • αποστατώ → εγκαταλείπω θέση/πίστη
  • διίσταμαι → απέχω, διαφέρω
  • εξίσταμαι → εκπλήσσομαι
  • ενίσταμαι → αντιτίθεμαι
  • μεθίσταμαι → αλλάζω θέση
  • παριστάνω / παριστώ / παρασταίνω → αναπαριστώ, υποδύομαι
  • προΐσταμαι → είμαι επικεφαλής
  • προστατεύω → φυλάσσω, σκεπάζω
  • συμπαρίσταμαι → στέκομαι δίπλα και βοηθώ
  • συστήνω / συνιστώ → συστήνω, προτείνω
  • συνίσταμαι → αποτελούμαι από
  • υφίσταμαι → υπόκειμαι, αντέχω
  • στασιάζω → εξεγείρομαι

Στις ευρωπαϊκές γλώσσες:

  • stand, state, station, static, system (αγγλικά)
  • stehen (γερμανικά) = στέκομαι
  • stare (ιταλικά) = στέκομαι/είμαι
  • status, stabilitas (λατινικά) → stable, status, statistic
  • system → από σύστημα
  • ecstasy → από έκσταση
  • metastasis → από μετάσταση
  • apostasy → από αποστασία
  • prostate → από προστάτης

5. Λεξιλογικές Ασκήσεις

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.