ἐμπεδόω-ῶ
1. Ερμηνεία
- ἐμπεδόω-ῶ: στερεώνω # σταθεροποιώ # ενισχύω # ασφαλίζω # φυλάω απαράβατο # εδραιώνω # εμπεδώνω # μονιμοποιώ # παγιώνω # σιγουράρω # στερεοποιώ # στηρίζω
2. Σύνταξη
3. Κλίση ρημάτων
α. Ενεργητική Φωνή
|
ΟΡΙΣΤΙΚΗ |
ΥΠΟΤΑΚΤ. |
ΕΥΚΤΙΚΗ |
ΠΡΟΣΤ. |
ΑΠΑΡΕΜΦ. |
ΜΕΤΟΧΗ |
|
|
Ε |
ἐμπεδῶ |
ἐμπεδῶ |
ἐμπεδοῖμι |
ἐμπέδου |
ἐμπεδοῦν |
ἐμπεδῶν, οῦσα,οῦν |
|
Π |
ἠμπέδουν |
|||||
|
Μ |
ἐμπεδώσω |
ἐμπεδώσοιμι |
ἐμπεδώσειν |
ἐμπεδώσων, ουσα,ον |
||
|
Α |
ἠμπέδωσα ἐνεπέδωσα |
ἐμπεδώσω |
ἐμπεδώσαιμι |
ἐμπέδοσον |
ἐμπεδῶσαι |
ἐμπεδώσας, ασα,αν |
|
Π |
ἐμπεδώσας ἔχω |
- |
- |
- |
- |
- |
|
Υ |
ἐμπεδώσας εἶχον |
4. Παράγωγα
Ουσιαστικά
- πέδη → ο δεσμός, η αλυσίδα (αρχαίο, λόγιο)
- πέδιλο → το σανδάλι (αυτό που «δένει» το πόδι)
- πεδίο → η επίπεδη έκταση, αλλά και το «πεδίο δράσης»
- πεδιάδα → η ισόπεδη έκταση γης
- εμπόδιο → αυτό που μπαίνει μπροστά και δεσμεύει
- πεδεύτρα (αρχαίο) → ο τόπος φυλάκισης
Επίθετα
- εμπόδιος → αυτός που εμποδίζει
- απεδος (λόγιο) → χωρίς έδαφος, άστατος
- πεδινός → αυτός που ανήκει στην πεδιάδα
Ρήματα
- εμποδίζω → παρεμποδίζω, δυσκολεύω
- παρεμποδίζω → εμποδίζω επίμονα
- αποπεδώ (λόγιο) → λύνω τα δεσμά
Σύνθετα
- εμπόδιο → το κώλυμα
- εμποδισμός → η πράξη του εμποδίζειν
- ανεμπόδιστος → χωρίς εμπόδια, ελεύθερος
- τροχοπέδη → εμπόδιο, μηχανισμός που επιβραδύνει την ταχύτητα τροχού που περιστρέφεται, εμπόδιο (μτρφ.)
- εμπέδωση → εδραίωση, στερέωση στο έδαφος, βαθιά κατανόηση, εδραίωση στη μνήμη
Ιδιαίτερο
ενδιαφέρον: η σύνδεση με το πόδι
Η ρίζα πεδ-
συνδέεται στενά με το πούς/ποδός (= πόδι), γιατί τα δεσμά έδεναν κυρίως τα
πόδια. Έτσι έχουμε μια ολόκληρη οικογένεια:
- πεζός → αυτός που πηγαίνει με τα πόδια (όχι έφιππος)
- πεζοδρόμιο → ο δρόμος των πεζών
- πεζογραφία → η πεζή γραφή (σε αντίθεση με την ποίηση)
- πεζοναύτης → ο στρατιώτης που υπηρετεί και σε ξηρά και σε θάλασσα
- τετράπεδο → το ζώο με τέσσερα πόδια
- δίπεδο → επίπεδο σε δύο επίπεδα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.